پایاننامه معماری اسلامی طراحی مجموعه اقامتی مذهبی فرهنگی رویکرد احیا

۱۶۵ هزار تومان ۱۳۰ هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پایاننامه معماری اسلامی طراحی مجموعه اقامتی مذهبی فرهنگی رویکرد احیا روی لینک افزودن به سبد خرید یا ایمیل زیر در ارتباط باشید

sellthesis@gmail.com


پایان نامه کارشناسی ارشد معماری اسلامی طراحی مجموعه ی اقامتی- مذهبی – فرهنگی در شهر تاریخی عقدا با رویکرد احیا


پایاننامه معماری اسلامی طراحی مجموعه اقامتی مذهبی فرهنگی رویکرد احیا


چکیده:

بافتهای تاريخي با توجه به اینکه در روند رو به گسترش شهرها از گذشته تا به امروز، در بردارنده تاريخ مستند هر دوره هستند جزو سرمايه هاي ملي هر کشور محسوب می شوند. این در حالی است که متاسفانه امروزه این بافت های ارزشمند تاریخی در اکثر شهرهای کشورمان به دلیل فقدان حیات شهری رو به ویرانی نهادند. عوامل نیرومندی نظیر عوامل فرهنگی؛ شامل آداب اجتماعی و مراسم آیینی و… همچنین جلب جمعیت گردشگر و توریست در ماندگاری، حفظ و احیای حیات این بافت های ارزشمند از طرق مختلفی نظیر جلب حضور و مشارکت مردم، نقش ارزنده ای را ایفا می کنند. هدف از این پژوهش بررسی نقش عوامل فرهنگی نظیر مراسم آیینی و… در احیای بافت های تاریخی با طرح این پرسش است که آیا می توان با بهره جویی از عوامل فرهنگی بافت تاریخی شهر عقدا را احیا نمود؟ روش تحقیق، توصیفی- تحلیلی و روش جمع آوری داده ها به صورت اسنادی (اسناد بر اساس متون، نقشه ها و تصاویر) به همراه برداشت های میدانی بوده است. بستر تحقیق، شهر عقدا می باشد. نتایج حاصل از این تحقیق نشان می دهد که مراسم آیینی (مراسم مذهبی ایام محرم و صفر) در شهر عقدا به عنوان عامل مهم هویتی و فرهنگی و تاثیر آن بر کالبد شهر، به شکل ابنیه مذهبی و به عنوان جزئی از استخوان بندی و ساختار اصلی بافت شهر، عواملی قوی و موثر در احیا و باززنده سازی شهر عقدا می باشند. در راستای اهدف ذکر شده، طراحی یک مجموعه چند منظوره ( مذهبی- اقامتی) که با احترام والگو گیری از ساختار تاریخی شهر، می تواند ضمن تامین اهداف گردشگری و احیای و از زنده سازی شهر،الگوی مناسبی نیز در توسعه و گسترش بافت این شهر ارائه کند

کلید واژه ها: احیا، بافت تاریخی، فرهنگ، آیین ها، عقدا


فهرست مطالب

فصل اول کلیات تحقیق    1
1-1 مقدمه    1
1-2 تعیین مسأله و بیان اصلی تحقیق    1
1-3 سابقه و پیشینه تحقیق    4
1-4 ضرورت و اهمیت انجام تحقیق    7
1-5 اهداف تحقیق    8
1-6 سوالات تحقیق    9
1- 7فرضیه‌های تحقیق    10
1-8 تعریف مفاهیم اصلی و واژگان    10
1-9 روش انجام تحقیق    11
1-9-1 روش و ابزار گرد آوری داده‌ها    11
1-9-2 جامعه آماري، روش نمونه‏گيري و حجم نمونه    11
1-9-3 روش‌ تجزيه و تحليل داده‏ها    12
1-9-4 متغیرهای مورد بررسی    12
فصل دوم    13
بخش اول: فرهنگ و کالبد شهر    13
2-1 مقدمه: طرح مسئله    13
2-1-1 فرهنگ و اهمیت و جایگاه آن    14
2- 1-2 فرهنگ، کالبد و رویداد    17
2-1-3 فضای شهری    19
2-1-4 عناصر محتوای فضای شهری    22
2-1-4-1 عناصر متغیر: فعالیت‌ها    23
2-1-4-2 عنصر نسبتا پایدار: حیات مدنی    25
2-1-5 فرهنگ (آیینها و رویدادها) تاثیرگذار بر فضاهای شهری    27
2-1-5-1 تعامل آئین های جمعی و ساختار کالبدی شهرهای سنتی ایران    27
2-1-6 فضای شهری خاص ایران( رویکرد فضای مذهبی)    30
بخش دوم : باززنده سازی بافت های تاریخی    35
2-2-1 اهمیت احیا و باز زنده سازی بافت های تاریخی    35
2-2-2 تبیین جایگاه فرهنگ در رویکرد بازآفرینی (عامل اول باز زنده سازی)    38
2-2-3 تبیین جایگاه گردشگری در رویکرد باز آفرینی (عامل دوم باز زنده سازی)    39
2-2-3-1 گردشگری مذهبی    43
2-3 نتیجه گیری و جمع بندی    45
فصل سوم:بررسی نمونه ها    47
بخش اول : نمونه های خارج از کشور    48
3-1-1 انگلستان    48
3-1-1-1 چی چستر انگلستان    49
3-1-2 ایتالیا    50
3-1-2-1 بولونیای ایتالیا    51
3-1-2-2 برگاموی ایتالیا    53
3-1-3اسپانیا    53
3-1-3-1 شهر بارسلون    53
3-1-4 حلب    59
بخش دوم : نمونه های داخل کشور    64
3-2-1 شيراز    64
3-4-2 اصفهان    66
3-3 جمع‌بندی    75
فصل چهارم: روش شناسی تحقیق    78
4-1 تحقیقات توصیفی     78
4-2 تحقیقات تاریخی    79
4-3 جمع‌بندی    81
فصل پنجم: مطالعات منطقه و شهرعقدا    83
بخش اول: شهرستان اردکان    83
5-1-1- جغرافياي طبيعي منطقه    83
5-1-2-جمعيت و توزيع آن در سطح منطقه    85
5-1-3- ارتباطات منطقه    87
5-1-4- صنعت    89
5-1-5-معدن    89
5-1-6-خدمات    90
بخش دوم : معرفی شهر عقدا    91
5-2-1- وجه تسمیه و پیشینه تاریخی شهر    91
5-2-2- جغرافیای عقدا    94
5-2-3- راه ها    103
5-2-4 عوامل شکل دهنده سیمای شهر    105
5-2-4-1- سیمای بیرونی شهر    108
الف) برج و بارو    109
ب) قلعه ها    111
ج) بادگیرها    113
د) مصالح    115
5-2-4-2- سیمای درونی شهر    115
الف) خانه ها    115
ب) ابنیه مذهبی    118
مساجد    122
حسینیه ها    122
کلک ها    122
چهارطاقی ها    125
ج) ابنیه خدماتی    126
آب انبارها    128
حمام ها    130
رباط ها    131
5-2-4-3- سیمای فرهنگی شهر    133
5-2-4-4-آسیب شناسی شهر    134
فصل ششم: ارائه طرح پیشنهادی     137
6-1 موقعیت شهر عقدا     138
6-2معرفی حریم شهر و محدوده طراحی    156
6-3دسترسی های به سایت    139
6-4معرفی اهداف طراحی    156
6-5 معرفی کانسپت طراحی    156
6-6 معرفی طرح پیشنهادی    156
1-6-6 معرفی بخش اقامتی    156
6-6-2 معرفی حسینیه    156
منابع و ماخذ    156


تعریف فضای شهری

فضای شهری ساختاری سازمان یافته، آراسته و واجد نظم به صورت کالبدی برای فعالیت‌های انسانی است. (–، 1371، 18) که اساساً از سه طریق شناخته می‌شود: کیفیت محصور بودن فضا، کیفیت زیبایی شناختی عناصر تشکیل دهنده و فعالیت خاص شهری که در آن واقع می‌شود. (–،81،1979). فضای شهری دسته‌ای از فضاهای باز و عمومی شهرها می‌باشند که برای حضور در آن‌ها، شهروندان نیاز به کنترل و مجوز نداشته و آزادانه حق ورود و حضور در آن‌ها را دارند. فضای شهری صحنه‌ای است که داستان زندگی جمعی در آن گشوده می شود. از این رو، این دسته از فضاها نقش مهمی در زندگی اجتماعی شهروندان ایفا می‌کنند و به نوعی، تبلور ماهیت زندگی جمعی می باشند؛ یعنی جایی‌که شهروندان در آن، حضور پیدا کرده و به تعامل و تقابل اجتماعی می پردازند؛ دراین صورت است که یک فضای عمومی، فضای شهری تلقی خواهد شد. (–: 1369) ایجاد نظامی از فضاهای شهری به هم پیوسته اما متنوع، حفظ مقیاس انسانی در ارتفاع ساختمان‌ها و زنجیره فضایی، ایجاد شکلی معنادار و تعریف شده برای فضاها با عملکردهای اجتماعی و فرهنگی که امکان ملاقات‌ها و ارتباطات اجتماعی را فراهم آورد را می‌توان از اهداف و اصول طراحی فضای شهری به شمار آورد. از نظر کریر، بی‌توجهی به طراحی فضای شهری، بیانگر بحران فرهنگی در جامعه است. (–،181،1979).

عناصر محتوای فضای شهری

برای تبیین عناصر، عوامل و نیروهای شکل دهنده فضای شهری اولا باید به رشته‎هایی توجه داشت که با اثر زندگی اجتماعی بر سازمان فضایی سروکار دارد، ثانیا فضای ساخته شده باید بستر زندگی عمومی و اجتماعی مردم جامعه تلقی شود. ثالثا محتوای اجتماعی این فضا، که آن را بیش از پیش به عنوان پدیده‌ای اجتماعی- کالبدی می نمایاند، باید نه از مدل‌های ساده و توصیفی پاسخ فرد به محرکات محیط، بلکه با تاکید بر ظرفیت مردم و نیروهای اجتماعی و فرهنگی توصیفی عمیق‌تر ارائه کرد. ظرفیت و نیروهایی که مضمون اصلی فضای اطراف ما را شکل می‌دهد، برآیند روابط و فعالیت‌های اقتصادی- اجتماعی و اجتماعی- فرهنگی در فرآیند‏ تاریخ جامعه است. (–، 1381، 41) بنابراین از یک سو عناصر مضمون یا محتوای فضای شهری شامل مجموعه فعالیت‌های مربوط به نهادهای اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، حقوقی، دینی و… است و از سوی دیگر چون ظرفیت‌های اجتماعی دارای بعد تاریخی است و به ارزش‌های ماندگار و جمعی انسان‌ها مربوط می‌شود که در طول تاریخ پدید آمده و از طریق عناصر نمادین فرهنگی انتقال یافته، لذا محتوای فضای شهری دربردارنده عناصر تاریخی و پایدارتر است. منظور از عناصر پایدارتر انتقال میراث فرهنگی جامعه می‌شود و این کیفیت فضای شهری است که “همین‌که در فضای شهر ایجاد شد به عنوان مکانیزم بزرگ برگزیننده‌ای عمل می‌کند که به گونه‌ای خطاناپذیر افرادی را که برای زندگی در منطقه خاص یا محیط ویژه‌اش از همه مناسب‌ترند، از میان جمعیت گزینش می‌کند.” (–، 1369:36-37) و بر این پایه دست به طبقه‌بندی اجتماعی می‌زنند و آنرا مکانی می‌سازند.

اهمیت احیا و باز زنده سازی بافت های تاریخی

بافت‌های تاریخی شهرها، دربردارنده ارزش‌های تاریخی – فرهنگی بوده و میراثی گرانبها برای نسل‌ای آتی به شمار می‌آیند. آنها آموزه‌هایی از خرد جمعی انسان‌ها را که ضمن برخورداری از تجربه، هنر، حس مکان و جهان زیستی آدمیان است به نمایش می‌گذرند. از این رو رها کردن بافت‌ای تاریخی، انسان معاصر را از بهره‌گیری عالمانه از تجارب گذشته و قرارگرفتن در مسیر تدام تاریخی که رمز بقای هر فرهنگی است، باز می‌دارد. (–،1:1392) بافت‌های تاریخی کانون و هسته شهرها هستند. حیات این بافت‌ها طی سده‌های گذشته پایه بسیاری از آداب و رسوم و حتی فرهنگ موجود و نیز رونق اقتصادی شهر و منطقه بوده است. فضاهای شهری تاریخی قبل از همه وظیفه دارند تاریخ، هویت عینی و ذهنی شهر را حفظ کنند و در زندگی جاری سازند. لزوم احیای ارزش‌های بافت‌های تاریخی از دیرباز مورد توجه بوده و کشورهای پیشرفته جهان با اجرای برنامه‌ها و دستورالعمل‌های خاص به رونق بافت‌ها و نواحی باارزش قدیمی خود همت گماشته و هویت فرهنگی گذشته خود را دوباره زنده کرده‌اند. امر احیا و حفاظت از بافت‌های باارزش تاریخی از اجزای پیکره فرهنگی جامعه به شمار می‌آید و تحقق آن به فعالیت‌های فرهنگی مداوم نیاز دارد زیرا میراث تاریخی تبلور فرهنگ گذشته و صیانت‌ آینده هر جامعه است. در واقع همانگونه پیش‌تر نیز بیان شد هسته تاریخی شهرها و بافت‌های با ارزش علاوه بر محتویای فرهنگی و معنوی خود به منزله سرمایه‌های عظیم اقتصادی شمرده می‌شوند و با توجه به این که مردم در این سرمایه شریک و سهیم اند و مشارکت آنها می‌تواند امر بازسازی را به نتایج چشمگیری هدایت کند. چنین فضاهایی با توسعه فعالیت‌ها و فضاهای فرهنگی در حفظ بناها و عناصر تاریخی خود موفق می‌شوند و حضور روز و شب شهروندان و گردشگران را امکان‌پذیر می‌سازند. حضور مردم، جوانان و نوجوانان، جشن‌ها، انواع گردهمآیی‌های اجتماعی، برپایی نمایش‌ها و معرفی فرهنگ‌های گوناگون با برپایی مراسم و جشن‌ها، اشکال گوناگون تعاملات اجتماعی و فرهنگی است که در رشد و ارتقای فرهنگ،توسعه و دانش یک شهر و ملت موثر است.

گردشگری مذهبی

گردشگری مذهبی یکی از قدیمی‌ترین و پررونق‌ترین گردشگری‌های گذشته و حال حاضر در سراسر جهان است که قدمت آن به فرهنگ دینی می‌رسد. اگر نگاهی به تاریخ گذشته در زمینه‌ی سفرها و گردش‌های مذهبی داشته باشیم به گردش‌های مذهبی چون مراسم مقدس یونانیان باستان در معابد آپلون و… سفرهای مصریان برای دیدار فراعنه و… ایرانیان باستان به معبد آناهیتا در کنگاور و… و نظایر آن بر‌می‌خوریم که هریک به گونه‌ای، قدمت و رواج این شکل از گردشگری را در میان ملل مختلف نشان می‌دهند. (–، –، –، 1387، 14) گردشگري مذهبی که ریشه در باورها و اعتقادات دینی – مذهبی دارد، به مفهوم تخصصی خود فراتر از وابستگی به زمان و اوقات فراغت، عامل مهم جغرافیاي انسانی در شکل گیري مسافرت، ایجاد تمرکز و چشم انداز فرهنگی است (– و همکاران،1389:37) گردشگری مذهبی امروزه، در راستاي کسب درآمد و همچنین جهت حفظ میراث فرهنگی مورد توجه کشورهاي مختلف قرار گرفته است. در بعد داخلی توسعه گردشگري مذهبی می‌تواند در راستاي توسعه منطقه‌اي، افزایش اشتغال و در بعد ملی افزایش درآمد و حفظ میراث فرهنگی را به دنبال داشته باشد. از دیدگاه محققان عوامل مختلفی در انجام گردشگري مذهبی توسط مردم موثر می‌باشد که از مهمترین آنها میتوان به کسب تجربه معنوي اشاره کرد. در واقع در گردشگري مذهبی، باورهاي دینی به عنوان هدف اصلی فعالیت گردشگري شناخته می‌شود. (–، –،10:1392)

معرفی شهر عقدا

بر اساس اسناد تاریخی، شکل گیری اولیه شهر یه دوران پیش از اسلام و حداقل به دوران سلوکیان باز می گردد. البته چنانچه علت اصلی شکل گیری شهر را تجاری بدانیم، این تاریخ به زمان های بسیار پیش از سلوکیان و به دوران شکل گیری جاده معروف ابریشم و سایر راه های ارتباطی تجاری در دنیای قدیم مربوط می گردد که وجود کاروانسراها، قلاع، چااپارخانه ها، رباط ها و آب انبارهای متعدد در این شهر و حوالی آن، مؤید این مطلب می باشد. (–، 4:1388) احداث عقدا را به «عقدار» نامی از سرهنگان یزدگرد منسوب دانسته اند. (–،143:1374) صاحب جامع مفیدی نوشته است: «… و او را سه سرهنگ بود… و عقدار در بیست فرسخی یزد قناتی جاری کرده قلعه ودیهی ساخت و آن را به عقدار موسوم نمود» و خود مطلبی است که از تاریخ یزد جعفری و تاریخ جدید یزد اخذ شده است. نکته تازه ای که در تاریخ جدید یزد دیده می شود این است که می نویسد: «و عقدار عقدا بساخت که به ده گبران مشهور ست.» (ص32). یاقوت در معجم البلدان (711:4،695:3) عقدا را بصورت «عقده» (به ضم اول) آورده و گفته است : «مدینته فی طرف الفازه قرب یزد من نواحی فارس.» در مسالک و ممالک اصطخری (ص118) واحسن التقاسیم مقدسی (ص488) و صوره الارض ابن حوقل در دو مورد (ص203 و 289) نیز «عقده» ضبط شده است. نویسنده تاریخ جدید یزد «تالیف 862 هجری» در این مورد می نویسد: یزدگرد «فرزند بهرام گور» دو سرهنگ همراه داشت: یکی را نام بیدار و دیگری را نام، عقار و گویند سه سرهنگ بودند و سوم را نان میبدار و ایشان هر یکی ساختند. بیدا «بیده» ساخت. و این هر سه ده بر کنار دریای ساوه بود و از ساه تا همدان تا ده فرسنگی یرد این دریا بود و چند کوه در میان این دریا بود…. و از معجزات مولود حضرت پیغمبر آخرالزمان «ص» یکی آن بود که در آن ش این دریا خشک شد.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است .