پایاننامه ارشد علوم اجتماعی اسطوره سازی دینی کودکان رسانه

245 هزار تومان 170 هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پایاننامه ارشد علوم اجتماعی اسطوره سازی دینی کودکان رسانه روی دکمه سفارش خرید یا ایمیل sellthesis@gmail.com در ارتباط باشید

دانلود پایان نامه ارشد علوم اجتماعی


پایان نامه کارشناسی ارشد علوم اجتماعی بررسی اهمیت اسطوره سازی دینی برای کودکان در رسانه ها


پایاننامه ارشد علوم اجتماعی اسطوره سازی دینی کودکان رسانه


چکیده

این تحقیق به دنبال جای خالی شخصیت ها و اسطوره های بومی در دنیای کودک ایرانی بود. یا در صورت بودن اثری در این زمینه، چرا دچار مرگ زود هنگام شده و حتا به اندازه ی یک نسل تداوم نمی یابند.
برای به دست آوردن پاسخ، از نظریه اسطوره ی رولان بارت استفاده شده است. برای شناخت اسطوره وی باید از نشانه شناسی او شروع کرد. زیرا اسطوره مورد نظر وی سطح دوم دلالتگری نشانه ی ضمنی است. نشانه ضمنی خود از دال و مدلولی ساده به دست می آید. یک دال ( شکل ) و مدلول ( محتوا ) نشانه ای را شکل می‌دهند که این نشانه دارای یک معنای صریح است و این معنای صریح همان دلالت آن محسوب می شود. و همین دلالت در نشانه ضمنی به مثابه دالی خواهد بود که با مرتبط شدن به مدلول های دیگر سطح دلالتگری بعدی را شکل می دهد و زمانی که آن با تم‌های وسیع تری به وسیله خواننده ربط داده شود، به یک پیام یا معنای دومی منجر می‌گردد که دارای قاب بازتر ایدئولوژیکی است. بارت این دومین سطح از دلالت‌گری را سطح “اسطوره” می‌نامد.
روش مورد استفاده در این پژوهش، روش کیفی است و محقق برای جمع آوری داده ها و اطلاعات مورد نیاز از ابزار مصاحبه ی عمیق بهره جسته است. در این کار از 27 هنرمند و کارشناس در حوزه کودک اعم از کارگردانان فیلم انیمیشن، رئال، نویسنده و فیلمنامه نویس، نگارگر کتاب کودک، تهیه کننده و کارشناس برنامه و کتاب کودک مصاحبه گرفته شده است و دیدگاه های آنان با سیزده سوالی که از قبل طراحی شده بود، به دست آمد. البته از بین پنج کارشناس کودک، دیدگاه های سه تن از آن ها پس از استخراج داده ها گرفته و به عنوان اطلاعات تکمیلی آورده شده است. برای خوانش اطلاعات و داده ها، پاسخ ها به شکل گزاره در آمده و در 40 جدول مربوط به هر سوال قرار داده شد. با توجه به داده های استخراجی، مشخص شد هنرمندان دیدگاه های پراکنده ای از اسطوره در حوزه کودک دارند.
از دیگر علل نبود شخصیت های درون فرهنگی – تاریخی، به بخش مدیریت در این حوزه بر می گردد. در مدیریت کلان و فرهنگی، سیاستگذاری های نادرست و عدم سرمایه گذاری، چه مالی و چه زمانی، پویایی لازم را از حوزه کودک گرفته است. این که کودک در هر شرایط سنی، دارای چه ویژگی های شخصیتی است و خواسته ها و آمال کودک در آن گروه سنی خاص چیست؟ از دغدغه های اصلی در این حوزه است. این است که نوشته ها و ساخته ها در این زمینه ( اسطوره ) از نظر کمی بسیار کم و از نظر کیفی در سطح قابل قبولی از نگاه کودک نیستند. اگر نمونه هایی استثنایی نیز وجود داشته باشد به خاطر مدیریت فصلی و عدم سرمایه گذاری و حمایت، معمولا ادامه نخواهند داشت.

واژگان کلیدی: رسانه، فرهنگ، هویت، کودک، نماد، اسطوره


فهرست

الف. فهرست مطالب
چکیده
فصل اول: 1.طرح تحقیق
1-1 مقدمه   1
2-1 طرح مساله  4
3-1 اهداف تحقیق  7
1-3-1 هدف اصلی   7
2-3-1 هدف های فرعی   7
4-1 ضرورت و اهمیت تحقیق  8
فصل دوم: 2. مرور مبانی نظری و پیشینه تحقیق
1-2 مقدمه  10
1-1-2 رشد و تکامل کودک ” هوشی، اجتماعی و اخلاقی ”   12
الف. رشد هوشی کودک  12
ب. رشد اجتماعی کودک  14
ج. رشد اخلاقی کودک  14
2-1-2 معنا شناسی و ارتباط در محصولات فرهنگی کودکان   15
3-1-2 تاریخچه اسطوره   19
الف. تعریف اسطوره  19
ب. اسطوره شناختی  22
2-2 چهارچوب نظری تحقیق  26
1-2-2 نشانه شناسی در نزد برخی نشانه شناسان و بارت   26
2-2-2 اسطوره ی بارت   27
3-2 پیشینه تحقیق  36
– پایان نامه ها   36
– مقاله ها   37
– پژوهش   38
– کتاب ها   38
4-2 سوال های تحقیق  38
1-4-2 سوال اصلی   38
2-4-2 سوال های فرعی   38
فصل سوم: 3.روش تحقیق
1-3 مقدمه  39
2-3 پژوهش کیفی  40
3-3 تاریخی مختصر از تحقیق کیفی  40
4-3 ویژگی های اساسی تحقیق کیفی  41
1-4-3 انتخاب صحیح نظریه ها و روش های مناسب   42
2-4-3 به رسمیت شناختن و تحلیل دیدگاه های مختلف   42
3-4-3 تاثیر محققان بر تحقیق شان به منزله ی بخشی از فرایند تولید دانش   42
4-4-3 تنوع رویکردها و روش ها   42
5-3 ضرورت آیین نامه های اخلاقی در تحقیق کیفی  42
6-3 مصاحبه  43
7-3 رویکرد مصاحبه در گردآوری داده ها  44
8 -3 شرایط برگزاری یک مصاحبه مطلوب  46
9-3 انواع مصاحبه بر اساس ترتیب پرسش ها  46
1-9-3 مصاحبه ساخت یافته   47
2-9-3 مصاحبه غیر ساخت یافته   47
الف. مصاحبه متمرکز  48
ب. مصاحبه بالینی  50
ج. مصاحبه هدایت نشده  50
د. مصاحبه روایی  50
ه. مصاحبه فرافکنی  51
و. مصاحبه عمیق  52
3-9-3 مصاحبه نیمه ساخت یافته   53
الف. مصاحبه متمرکز  53
ب. مصاحبه نیمه استاندارد  54
ج. مصاحبه مساله محور  54
د. مصاحبه با متخصصان  54
ه. مصاحبه قوم نگارانه  54
10-3 مصاحبه عمیق روشی برتر در مطالعات ارتباطی  54
1-10-3 هدف های مصاحبه ی کیفی   55
2-10-3 مزایای مصاحبه ی عمیق   56
3-10-3 محدویت های مصاحبه عمیق   56
4-10-3 اجرای مصاحبه عمیق   56
5-10-3 روش ثبت داده ها   57
6-10-3 مراحل مصاحبه ی عمیق   57
12-3 انواع مصاحبه از نگاه لیندلف  60
13-3 راه کارهایی برای گرفتن اطلاعات  61
14-3 مقابله با پارازیت در جریان ارتباط دو سویه مصاحبه  61
1-14-3 پارازیت های مربوط به مصاحبه شونده   62
2-14-3 پارازیت های مربوط به مصاحبه کننده   63
15-3 دستورالعمل هایی برای برگزاری مصاحبه  64
16-3 نکات مهم در طرح پرسش ها  64
17-3 محاسن روش مصاحبه  65
18-3 معایب روش مصاحبه  65
19-3 مصاحبه از نظر دفعات اجرا  66
الف. مصاحبه یکباره   66
ب.مصاحبه چند باره   66
20-3 تحلیل اطلاعات به دست آمده  67
21-3 جامعه ی تحقیق  67
22-3 حجم نمونه تحقیق  67
23-3 تعریف عملیاتی متغیرها  68
فصل چهارم: مرور یافته های تحقیق
1-4 مقدمه  70
1-1-4 گزاره   74
2-4 داده ها و اطلاعات استخراج شده  76
3-4 اهداف تحقیق  138
1-3-4 سوال اصلی   138
2-3-4 سوال های فرعی 139
فصل پنجم: 5.جمه بندی و نتیجه گیری تحقیق
1-5 مقدمه  144
2-5 محدویت های تحقیق  146
3-5 جمع بندی و نتیجه گیری  147
4-5 پیشنهادها  155
پیوست ها
منابع  252


رشد اجتماعی کودک

از 6 تا 11 سالگی، در روابط کودکان با یکدیگر، با پدر و مادر و بزرگسالان دگرگونی های فراوانی دیده می شود. این دوره، دوره اصلاح و تصحیح رفتار اجتماعی کودک است. پیاژه، جامعه پذیری یا رشد اجتماعی کودکان را به سه مرحله تقسیم می کند. نخست ” خود محوری ” است که برای کودک انگیزه اجتماعی خارج، بی تاثیر است. و او خود را محور برای همه چیز قلمداد می کند. مرحله دوم، سعی دارد روابط اجتماعی برقرار کند. و مرحله آخر مرحله داد و ستد اجتماعی برای وی پدیدار می شود و کودک رفتار محترمانه و متقابل دارد. البته خاطر نشان می شود، تفاوت گروه های اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی، سن مربوط به هریک از این مــراحل را متفاوت می کند (..:82 ).

رشد اخلاقی کودک

ژان پیاژه این مرحله از رشد را نیز سه مرحله می داند. نخستین دوره از رشد اخلاق ” ناپیروی ” نام دارد که کودک تنها از خواسته ها و تمایلات خویش پیروی می کند. دومین دوره ” دیگر پیروی ” است که او به تبعیت کورکورانه از بزرگ ترها می پردازد. در این سنین همه بزرگ ترها قدرت مند به نظر می آیند و قوانین و مقررات حالتی تقدسی پیدا می کنند. هم چنین این مرحله همزمان با دوره هوش عملیات منطقی عینی و متقارن با سنین دبستان است. از مشخصه های آن، ظهور واقع نگری اخلاقی در کودک است. دوره سوم نیز ” خود محوری ” است که متقارن با ظهور عملیات انتزاعی است. فرد بر اساس احترام متقابل و انضباط درونی، روابطی را برقرار می کند و قوانین اخلاقی را نه به صورت اموری مطلق که به شکل اختیاری و قابل تغییر می داند (…،1390 :84-83 ).
 ارتباطی که کودک با برنامه های خود برقرار می کند می توان گفت یک ارتباط یک سویه است. اگر چه ســازندگان برنامه ها در غرب، ابتدا آن را با گـــروهی از کودکان آزمــون می کننـد و بعد از گرفتن بازخوردها و واکنشها و تغییرات لازم، آن را به مرحله ی تولید نهایی میرسانند. ولی عمدتا ارتباطی که مخاطب هدف (کودک) با برنامه ها برقرار میسازد یک ارتباط یک سویه است یعنی بیش تر تاثیر میپذیرد.

تعریف اسطوره

علوم اجتماعی عامل موثری در نظریه های مدرن درباره اسطوره می باشد. شاید بتوان گفت نظریه های مربوط به اسطوره خود به قلمرویی به مراتب بزرگ تر مربوط هستند که در واقع اسطـوره زیر مجموعه ی آن ها محســوب می گردد. به عنوان مثال، نظریه های انسان شناختی در باب اسطوره همان نظریه های فرهنگ است که در مورد اساطیر به کار می روند.
 در قرن نوزدهم، دانش های گوناگونی از فلسفه جدا و به عنوان دانشی مستقل متجلی شدند. از جمله مطالعه زبان شناسی، جامعه شناسی، اسطوره شناسی و غیره. اگر چه اسطوره شناسی به عنوان دانشی مستقل از قرن نوزدهم مورد توجه نظریه پردازان و اندیشمندان بسیاری قرار گرفت کسانی چون ژرژ دومزیل، جوزف کمبل، لوی استروس، رولان بارت در عصر مدرن و دیگران، ولی هنوز تعریف جامع و کاملی از آن ارائه نشده است. اسطوره نیز چون فرهنگ، ارتباطات، ادبیات و … که هنوز تعریف واحدی، که همه بر سر آن توافق داشته باشند، ندارد. زیرا هرگاه اراده شود یک مفهوم خاص رمزگشایی شود، دوباره کدها و واژه هایی در این رمزگشایی خواهند بود که احتیاج به توضیح و تفسیر بیش تر و جداگانه ای خواهند داشت.
 چــرا اسطــوره را نمی توان به تعریف در آورد؟ زیرا این هزار توی عظیم، دارای سرچشمه ای مبهم و معنایی ابهام آمیز است. شکل گیری اسطوره فرایندی پیچیده است که ریشه در دنیای ذهنی عامه مردم دارد. اسطوره رویین تنی است یادگار فرهنگ بومی که در آن به ظهور می رسد (…،3:1380 ).

اسطوره شناختی

بعد از تعریف های مختلفی که در بالا از اسطوره آمد، در این بخش بیش تر به اسطوره در حوزه ی فرهنگ پرداخته می شود.
 سه پرسش از اسطوره نقطه ی وحدت علوم مختلف در مطالعات اسطوره ای است. پرسش از خاستگاه (چرایی و چگونگی پیدایش)، کارکرد (چرایی و چگونگی تداوم) و موضوع اسطوره. پرسش از چرایی در خاستگاه و کارکرد اسطوره، با رفع یک نیاز پاسخ داده می شود و بر آوردن مدام این نیاز باعث تداوم اسطوره می شود. اما در مورد موضوع اسطوره، کسانی به مدلول های صریح و آشکار چون خدایان معتقدند و برخی دیگر خوانش نمادین دارند و این مدلول نمادین، هر چیزی می تواند باشد (…، 1389 :16 – 14). در این جا لازم است اشاره ای کوتاه به تفاوت اسطوره با نماد، کهن الگو و شم ها شود. شم ها قبل از همه ی آن ها قرار میگیرد و بدون تصویر است. کهن الگو ها با تصویر همراه هستند. نمادها، با تصویر و فرهنگ می آیند و در نهایت اسطورهها تصویر، فرهنگ و روایت را با هم دارند. تمثیل نیز چون اسطوره با تصویر، فرهنگ و روایت همراه است. برای مشخص شدن تفاوت تمثیل با اسطوره میتوان گفت، در روایت تمثیلی میتوانیم یک بار بنشینیم و کشف کنیم که این روایت چیست، مثلاً این کاریکاتور فلان کس است. اما در اسطوره خرد بیش تر وجود دارد چون اسطوره تبدیل به زبان شده و دارای نظم است. هر زمان به نماد روایت بدهیم اسطوره می شود و زمانی که از اسطوره روایت گرفته شود به نماد تبدیل میشود. اسطورهها، الگوها و نمادهای روایت دار در هر فرهنگ نیز هستند (تقریرات کلاسی نقد اسطوره شناختی نامور مطلق ).

معنا شناسی و ارتباط در محصولات فرهنگی کودکان

ارتباطات انسانی از دو طریق صورت می گیرد؛ ارتباطات کلامی و ارتباطات غیرکلامی. در هر کلام، پیامی نهفته است که با توجه به معنای ذهنی هر فرد، دریافته می شود. ارتباطات کلامی و غیرکلامی خود، به دسته های دیگر قابل تقسیم است اما در این جا مدنظر ما ارتباطات غیرکلامی است. زیرا کودک به صورت غیرکلامی و ناخودآگاه در حال تاثیر گرفتن از برنامه هاست.
 باید گفت وفور نشانه ها و تصاویر رسانه ای، در تمام ابعاد اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و …. زندگی بشری و هم چنین تولید و توزیع معانی از این طریق، به رسانه ای شدن فرهنگ، سیاست و اجتماع منجر شده است. به طوری که در عصر حاضر معناسازی و تولید و اشاعه نشانه های رسانه ای، پدیده های نـو ظهــور عینی حول محور ارتباطات و رسانه هستند که تقسیم بنــدی های تاریخی – اجتماعی و نیز نام گذاری برهه های زمانی چــون دهکده ی جهانی، جـامعـه اطـلاعـاتی، جامعه ی شبکـه ای و …. بر اساس ویـژگـی های ارتباطـی و رســانه ای را باعث گــردیـده انـد (….،11:1391 ).
 محسنیان راد استاد علوم ارتباطات اجتماعی، معنی را به دو دسته تقسیم می کند: دسته اول، معناهای درون پیام که با کم ترین دقت، ارتباط گیرنده آنان را رمزگشایی می کنــد. دسته دوم که به نوعی وارد حوزه ی نشـــانه شناسی می شود آن دسته معناهای درون پیامی هستند که در لایه های پنهان متن قرار دارند و نیاز به رمز خوانی باریک بینانه دارند. وی این دسته را ” معنی های تفسیرطلب ” می نامـــد. تلاش بـــرای فهـــم این معناها با اصطلاحاتی چـــون ” هرمنیوتیک “، ” تفسیر “، ” دلیل کاوی “، ” تفهم ” و ” معنا کاوی ” دنبال می شود و از شیوه های نظام مند آن ” تحلیل گفتمان ” است. معنی لغوی، دلالت مصداقی، معنی مدلولی، نیت، نتیجه اخلاقی، نکته، ایـده از عناصــر لازم در تحلیل گفتمان است. در همین رابطــه، ” فحوا ” یکی از انواع معنی های پنهان در پیام است که دریافت آن نیـــاز به تاویل و تحلیل گفتمــان دارد. محسنیان راد برای درک معنای ضمنی، از شیوه تمثیــل استفاده می کند و می نویسد؛ ” قطار پیام ” با ” مسافران معنی ” در حال حرکت است.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.