پایاننامه ارشد حقوق خصوصی ماهیت تعهد طبیعی حقوق

۱۲۵ هزار تومان ۹۰ هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پایاننامه ارشد حقوق خصوصی ماهیت تعهد طبیعی حقوق با آدرس ایمیل sellthesis@gmail.com در ارتباط باشید.


پایان نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی مبنا و ماهیت تعهد طبیعی در فقه و حقوق


پایاننامه ارشد حقوق خصوصی ماهیت تعهد طبیعی حقوق


چكيده

ماده 266 قانون مدنی در مبحث « وفای به عهد » از تعهداتی سخن می گوید که « برای متعهد له قانونا” حق مطالبه نمی باشد » در واقع طبق این ماده با وجود اینکه متعهد ،مدیون می باشد ولی طلبکار نمی تواند به دادگاه مراجعه کرده و مطالبه حق بکند و مدیون مکلف به پرداخت دین نمی باشد مگر اینکه خود مدیون به اختیار دست به این اقدام بزند ، این رابطه را تعهد یا دین «طبیعی » نامیده اند .قانون مدنی ما از نام نهادن به این مفهوم دریغ کرده است ،نه مصداقی از آن را معین می کند و نه آثارتعهد طبیعی و تنها به اعلان این نکته اکتفا می کند که :« اگر متعهد به میل خود آن را ایفا نماید ، دعوای استرداد او مسموع نخواهد بود» . معلوم می شود که مقصود « حقی است که طلبکار آن نمی تواند الزام مدیون را بخواهد ولی اگر مدیون به میل خود آن را بپردازد ، وفای به عهد کرده است و حق ندارد آنچه را که پرداخته پس بگیرد» .از این تعریف چنین بر می آید که تعهد طبیعی نهادی است میان تعهد اخلاقی و تعهد حقوقی که از قلمرو اخلاق گذشته و در آستانه ورود به جهان حقوق می باشد .
در نظام های حقوقی خارجی نیز نویسندگان حقوقی در باب ماهیت تعهد طبیعی اختلاف نظر وجود دارد و نظرات متفاوتی ارائه شده که همه ی این اختلاف نظرها ناشی از اختلاف در شناخت ماهیت تعهد طبیعی است برخی این نهاد را ماهیتا” یک نهاد حقوقی و برخی اخلاقی می دانند ولی اخلاقی بودن تعهد طبیعی پیش از تأیید و اجرای مدیون مورد تآیید بسیاری از نویسندگان قرار گرفته است .


فهرست مطالب
چکیده
مقدمه:  2
الف :بیان مسئله  2
ب : سوالات تحقیق  2
ج : فرضیه های تحقیق  2
د : اهمیت موضوع و هدف از تدوین پایان نامه  4
ه – پیشینه تحقیق  5
 و : توجیه ساختار تحقیق   5
فصل اول: مفهوم تعهد طبیعی،اهمیت وارکان تشکیل دهنده آن  6
مبحث نخست: تعریف تعهد طبیعی و نسبت آن با تعهد مدنی و اخلاقی  7
گفتار نخست: تعریف تعهد طبیعی و نقش ضمانت اجرا در آن  7
 الف : تعریف تعهد طبیعی   7
 ب : انواع تعهد طبیعی   9.
 1-تعهد طبیعی مسبوق به یک تعهد مدنی (تعهد ناقص):  10
 2 -تعهد طبیعی ساده:  11
 ج : ضمانت اجرا در تعهد ات طبیعی  13
گفتار دوم: نسبت تعهد طبیعی با تعهد مدنی و تعهد اخلاقی  15
 الف : نسبت تعهد طبیعی با تعهد مدنی  15
 ب: نسبت تعهد طبیعی با تعهد اخلاقی  16
 ج : نسبت اخلاق با حقوق  17
 -راهها و چگونگی نفوذ اخلاق در حقوق  19
 د: تفاوت تعهد طبیعی با تعهد مدني و شباهت آن با وظیفه اخلاقی  20
– لزوم حفظ مرز بین اخلاق و حقوق  21
مبحث دوم: اهمیت و ارکان تشکیل دهنده تعهد طبیعی  24
گفتار نخست: اهمیت تعهد طبیعی  24
 الف: اهمیت اینگونه تعهدات در حقوق کنونی  24
 ب : تردید در فایدة این تعهدات  25
گفتار دوم: ارکان تشکیل دهنده تعهدات طبیعی  26
 الف :ارکان تشکیل دهنده تعهدات طبیعی به طور کلی  26
 ب: ارکان تشکیل دهنده تعهدات  27
 ج- شرایط تحقق تعهدات طبیعی  28
 – باور و تأیید وجدان و افکار عمومی؛ عدم وجود ضمانت اجرا  29
فصل دوم: اجرای تعهدات طبیعی‌، شرایط و موانع ورود تعهدات طبیعی به قلمرو حقوق و بررسی فقهی این نهاد  31
مبحث نخست: اجرای تعهدات طبیعی  33
گفتار نخست: وضعیت خاص اجرای تعهات طبیعی  33
 الف: ماهیت وفای به عهد در تعهدات مدنی  33
 ب: ماهیت وفای به عهد در تعهدات طبیعی  35
گفتار دوم: اعتبار پرداخت در تعهدات طبیعی  38
 الف :نقش اشتباه در پرداخت دین طبیعی:  39
 ب : تفاوت پرداخت در تعهدات طبیعی با اعمال رایگان  41
مبحث دوم: شرایط و موانع ورود تعهدات طبیعی به قلمرو حقوق  43
گفتار نخست: شرایط ورود تعهدات طبیعی به قلمرو حقوق  43
 الف: نقش اراده مدیون  43
 – نتیجه گیری طرفداران ایقاع:  44
 – نظریه مخالفین  45
 – طرح مساله در حقوق ایران  46
 ب: نقش وجدان اجتماعی و باور افکار عمومی  48
 – مفهوم وجدان اجتماعی  49
 – تبدیل تکالیف اخلاقی به تعهدات مدنی (نظر ساوتیه):  49
گفتار دوم: موانع ورود تعهدات طبیعی به قلمرو حقوق:  50
مبحث سوم: بررسي فقهي تعهدات طبيعی  52
گفتار نخست: جايگاه تعهدات طبيعي در متون فقهي  52
گفتار دوم: مصاديقي از تعهدات طبيعي در فقه  54
 الف: تعهد يا شرط ابتدايي  54
 ب: صدقه  58
 – تفاوت هبه با صدقه:  59
 ج)تقاص شرعی:  61
فصل سوم: آثار و مصاديق تعهدات طبيعي  64
مبحث نخست: آثار تعهدات طبيعي  66
گفتار نخست: آثار ناشي از اجراي تعهدات طبيعي  67
 الف: اعتبار پرداخت قسمتي از دين طبيعي  67
 ب: پرداخت دين طبيعي توسط غير مديون  68
 ج: امكان دادن نمايندگي در اجراي تعهد طبيعي  69
 د: اجراي فضولي تعهد طبيعي  69
 1- تعهدات ناقص يا عقيم:  70
 2 – تعهد طبيعي ساده:  70
گفتار دوم: ساير آثار تعهدات طبيعی  72
 الف: آثار مورد اتفاق تعهدات طبيعي  72
 – اجراي تعهد طبيعي ايفاء دين است  72
 – عدم امكان استرداد آنچه پرداخت شده است  73
 ب: آثار مورد اختلاف تعهدات طبيعي  75
 1-تهاتر بين دو دين طبيعي و مدني:  75
 2- تهاتر بين دو دين طبيعي:  76
 3- ابراء دين طبيعي:  77
  4- تبديل تعهد طبيعي به تعهد مدني  80
  5- انتقال تعهد طبيعي  82
مبحث دوم: مصاديق تعهدات طبيعي  87
گفتار نخست: مصاديق تعهدات طبيعي مسبوق به يك تعهد مدني  88
 الف: دين ناشي از قرار داد ارفاقي  88
 – تعهدات طبيعي ناشي از قرار داد ارفاقي:  90
 ب : دین مشمول مرور زمان  93
 ج: اعتبار امر قضاوت شده  95
 د: قسم قاطع دعوي  96
 -آثار سوگند:  98
 -تأثير قسم قاطع دعوي در ايجاد تعهد طبيعي:  99
گفتار دوم: مصاديق تعهد طبيعي ساده  101
 الف: تعهد به انفاق طفل طبيعي  101
 -طرح مسئله و هدف از بحث  102
  ب: وظيفه انفاق به برادر و خواهر و خويشاوندان نزديك  105
  ج: صدقه  107
  د: جهيزيه  108
  ه‍‍ :تكليف حق شناسي و جبران خدمت  110
نتیجه‌گیری  112
منابع و مآخذ  113


تعریف تعهد طبیعی

ریشة اصطلاح «تعهد طبیعی» را باید در حقوق رم جستجو کرد، این مفهوم در حقوق رم قدیم ناشناخته بود. در سده‌های نخستین دوران امپراتوری و در اثر نفوذ حکمت یونان بوسیلة حقوقدانان رومی ارائه شد؛ البته اصطلاح دین طبیعی برای حقوقدانان رومی مفهومی گسترده‌تر از تعهد طبیعی داشت، و شامل وظایف اخلاقی و وجدانی نیز می‌شد .
نظریه‌های مختلف حقوقی موفق به ارائه یک تعریف جامع از تعهدات طبیعی که مقبولیت عام داشته باشد نشده‌‌اند زیرا در مبنا و ماهیت این پدیده، اشتراک نظر وجود ندارد قانون هم این پدیده را تعریف نکرده است بنابراین از مجموع نظرات بیان شده می‌توان این پدیده را چنین تعریف کرد: تعهد طبیعی مفهومی است ما بین وظیفه اخلاقی و تعهد حقوقی که می‌تواند رابطه ای ایجاد کند که موجب آن شخص در برابر دیگری ملزم به دادن مال، انجام کار یا عدم انجام کاری شود‌، این تعهد مبتنی بر یک وظیفه اخلاقی و فاقد قابلیت اجرای اجباری است اما پس از ایفاء اختیاری و آگاهانه مدیون، دارای آثار حقوقی می‌گردد، در نتیجه استرداد آنچه ادا شده غیر ممکن است یا «حقی است که طلبکار آن نمی تواند الزام مدیون را بخواهد ولی اگر مدیون به میل خود آن را بپردازد وفای به عهد کرده و حق ندارد آن را پس بگیرد
در قوانین مدنی اغلب کشورهای دنیا موادی به تعهدات طبیعی اختصاص داده شده است ولی در تعریف آن همانطور که گفته شد اختلاف وجود دارد تا حدی که حتی واژه‌های استفاده شده در تدوین مواد قانونی نیز با هم متفاوت می‌باشد ماده 200 قانون مدنی مصر، قانون مدنی فرانسه در بند 2 ماده 1235 و قانون مدنی ایران در ماده 266 به این نوع تعهدات اشاره کرده‌‌اند قانون دنی فرانسه بدون تعریف این پدیده آنها را تعهد طبیعی نامیده در حالی که مقنن ایرانی حتی بدون قید این عنوان فقط به تعهداتی اشاره کرده که قانوناً قابل مطالبه نمی باشد ولی هر دو مقنن پرداخت آگاهانه مدیون را شرط عدم استرداد آنچه پرداخت شده است دانسته‌‌اند و در واقع به جای دادن تعریفی از این پدیده به ذکر اثر آن اکتفا شده است، همین شیوه را در قانونگذاری آلمان و سوئیس هم می‌توان مشاهده نمود با این تفاوت که در قوانین مدنی این کشورها به جای واژه تعهد طبیعی از اصطلاح تکلیف اخلاقی استفاده شده است در قانون مدنی مصر نیز همین عبارت تحت عنوان التزام طبیعی یاد شده است.
ژولین چنین استنباط کرده است که مقصود از تعهدات طبیعی در متن سِنِک (senek) «تعهداتی است که با امکان اقامه دعوی تضمين نمی شود ولی می‌تواند موضوع پرداخت معتبر باشد» او تصریح می‌کند که تعهدات طبیعی نیز دارای همان مبنای تعهد مدنی است، تعهدی که به دلیل حجر مدیون یا رابطه پدر و فرزندی میان طلبکار و بدهکار یا رعایت نکردن تشریفات صوری اجرای آن را نمی توان از دادگاه خواست .که نباید مخالف نظم عمومی باشد و تشخیص آن هم در صورت فقدان نص صریح قانون به قاضی واگذارشده به استناد ماده 200 قانون مدنی مصر.
برابر ماده 814 قانون مدنی آلمان، آنچه که در مقام اجرای یک وظیفه اخلاقی پرداخته می‌شود قابل استرداد نیست، قانون جدید تعهدات سوئیس نیز در بند2 ماده 63 نظیر متن قانون قدیم را با ذکر واژه تکلیف اخلاقی تکرار و تأيید کرده است

انواع تعهدات طبیعی:

–  نهاد «تعهد طبیعی» بویژه برای اجرای پاره ای از آثار تعهدات مدنی در حقوق رم در قراردادهای تدوین شد که بندگان می‌بستند و امکان اجرای آن بوسیله طرح دعوی نبود و در تمام پیمانها که قوانین مدنی موانع خودسرانه و صوری برای نفوذ تعهدات ایجاد کرده بود به کار گرفته شد. بدین ترتیب در حقوق رم تعهدات طبیعی در موارد خاص و محدود رعایت می‌شد و نظریه عمومی نبود. و به دو گروه تقسیم
می‌شد: 1)تعهدات طبیعی ساده، که از آغاز ایجاد، طبیعی بود. مانند تعهد به پرداخت نفقه برادر و خواهر ناتوان خود. 2)تعهدهای به جای مانده از تعهدهای مدنی ساقط شده: مانند تعهد مدیونی که دین او مشمول مرور زمان شده و براساس نظریه پوتیه که به نظریه مرسوم موصوف است تعهد طبیعی به دو گروه تقسیم می‌شود

ضمانت اجرا در تعهدات طبیعی

امکان تجزیه تجزیه تعهد به دو رابطه«دین» و «اجبار » از بسیاری قواعد مربوط به ضمان و مسولیت مدنی به خوبی بر می آید و نشان می دهد که « مسولیت »یا «التزام »می تواند جدای از دین وجود حقوقی داشته باشد واقعیت این است که در این پدیده اثراجبار کننده ناقص است زیرا مدیون را نمی توان از طریق قانون مجبور به پرداخت کرد به همین خاطر است که نویسندگان پیرو مکتب کلاسیک (نظریه مرسوم ) تعهد طبیعی را یک تعهد مدنی ناقص یا عقیم نامیده اند .
در میان حقوقدانان ایرانی برخی ضمن قبول بقاء دین پس از مرور زمان معتقدند که آنچه پس از گذشت زمان باقی می ماند یک تعهد حقوقی است هرچند که دعوی آن غیر قابل استماع باشد در نتیجه نیازی توسل به اصطلاحاتی نظیر حق اخلاقی ، حق وجدانی یا حق طبیعی نیست.
مواردی نیز هست که مسولیت بدون وجود دین بر ذمه شخص قرار می گیرد مثل مسولیت ظهرنویس اسناد تجاری ، بنابراین درحقوق فعلی امکان جدای حق اقامه دعوا از دین را باید به عنوان قاعده مسلم پذیرفت ثانیا” اثر حقوقی تعهد ،منحصر به ضمانت اجرا نیست و تعهدات طبیعی آثار حقوقی دیگری دارند که کافی برای شناسای این پدیده به عنوان یک تعهد و جدا کردن آن از طریق اخلاقی و ایجاد یک رابطه حقوقی واقعی میان طرفین آن است البته این رابطه حقوقی زمانی ایجاد می شود که تعهد به میل و اراده مدیون اجرا گردد در نتیجه تعهد طبیعی را نباید به طور کلی فاقد ضمانت اجرا دانست برخی از حقوقدانان با توجه به ارکان سازنده تعهد یعنی دین و التزام مدیون به پرداخت (ضمانت اجرا ) و فقدان
رکن دوم در تعهدات طبیعی این سوال را مطرح می کنند که اگر مدیون را نتوان مجبور به ادای تعهد نمود و طلبکار نیز از طریق قانونی قادر به اجبار او نباشد آیا می توان معتقد بوجود تعهدی به معنای حقوقی بوده رابطه بین مدیون و طلبکار را حقوقی شمرد

نسبت تعهد طبیعی با تعهد مدنی

با دقت در متن مواد مربوط به تعهدات طبیعی در قانون فرانسه و ایران در می‌یابیم که اولا ” هر دو مقنن آن را تعهد نامیده‌‌اند و ثانیا” پرداخت آگاهانه و از روی اراده (وفای به عهد) را غیر قابل استرداد دانسته‌‌اند اما این خصوصیات را در تعهد مدنی نیز می‌توان یافت، البته اصطلاح تعهد مدنی را در هیچ یک از متون قانونی نمی توان مشاهده کرد و استفاده عرفی آن در زبان حقوقی تنها به منظور تمیز آن از تعهدات طبیعی است بنابراین تعهد طبیعی از بسیاری جهات به تعهد مدنی شباهت دارد که عمده این وجوه اشتراک را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد
1-  وجود رابطه حقوقی الزام آور در هر تعهد: پس اگر پوتیه می‌گوید که تعهد طبیعی طلبکار و بدهکار را با یک رابطه اخلاقی و وجدانی به هم مربوط می‌کند از نقطه نظر عملی است و به همین دلیل است که اجرای چنین تعهدی تماما” بستگی به وجدان بدهکار دارد وگرنه از نظر تئوری در هر دو تعهد رابطه بین طرفین حقوقی است
2-  قابلیت اجرای ارادی: بنابراین انجام آنچه به عهده مدیون است در هر دو تعهد، وفای به عهد است
3-  ماهیت اجرای تعهد که در هر دو صورت پرداخت است پس اجرای موضوع تعهد طبیعی را نباید نوعی بخشش به حساب آورد
4-  سبب در هر دو پدیده حقوقی است چه قرارداد‌، چه شبه قرارداد و قانون باشد
5-  موضوع در هر دو تعهد ممکن است دادن چیزی، انجام کاری یا ترک فعلی باشد
6-  هر دو تعهد دارای آثار حقوقی است هر چند که اثر حقوقی تعهد طبیعی در مقایسه با تعهد مدنی به نحوی که خواهیم دید ناقص بوده، منحصر به موادی است که اجرای تعهد طبیعی قطعی محسوب و قابل استرداد نخواهد بود
 با وجود این شباهت ها که تعهد طبیعی را نمی توان هم سنگ تعهدات مدنی دانست در تعهدات اخیرالذکر اگر اجرای تعهد به اختیار انجام نشود طلبکار می‌تواند الزام وی را به اجرای آن از طریق قانونی بخواهد و با داشتن حق اقامه دعوی علیه وی به قوای عمومی متوسل شود در صورتی که تعهدات طبیعی فاقد هر نوع ضمانت اجرای حقوقی است و متعهد له هیچ وسیله ای برای اجبار متعهد به اجرای تعهد از طریق حقوقی ندارد در نتیجه باید گفت تفاوت مهم این دو تعهد با یکدیگر وجود ضمانت اجرا در یکی و فقدان آن در دیگری است و علت سلب این ویژگی از تعهد طبیعی توسط مقنن رعایت مصالح اجتماعی است.

پایاننامه ارشد حقوق خصوصی ماهیت تعهد طبیعی حقوق

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.