پایاننامه ارشد ادبیات بافت اجتماعی تاریخی پیدایش پاورقی

جهت خرید و دانلود پایاننامه ارشد ادبیات بافت اجتماعی تاریخی پیدایش پاورقی با آدرس ایمیل sellthesis@gmail.com در ارتباط باشید.


پایان نامه کارشناسی ارشد ادبیات بررسی بافت اجتماعی تاریخی پیدایش پاورقی


پایاننامه ارشد ادبیات بافت اجتماعی تاریخی پیدایش پاورقی


چكيده

اتفاقات سیاسی-اجتماعی که در تاریخ معاصر ایران بعد از جنگ جهانی دوم رخ داد، سرآغاز فصلی بود که پای تفکرات رمانتیسم و به دنبال آن ادبیات پاورقی را به زندگی روزمره ی ایرانیان باز کرد. قرن 14 یکی از دوران های پرتحرک ادبیات ایران است، ادبیاتی که بیشتر رویکردش اجتماعی است. اتفاقاتی که در چند دهه ی نخست آغاز قرن 14 در ایران رخ داد، زمینه ی گسترش رمان و در کنار آن پاورقی نویسی را فراهم آورد.
در یک برهه ی کوتاه، تقریباً دهه  ی 40 و 50 پاورقی نویسی عملاً بر ادبیات ایران تسلط یافت و آن با توسعه ی روزنامه ها همراه بود.بسیاری از برخوردهای نابه هنجار ساواک و فضای پرخفقانِ بعد از کودتای 32 بسیاری را به این سو سوق داد که، خواندن به جای جنگیدن را به عنوان یکی از سرگرمی ها بپذیرند. ازاین رو نمی توان پاورقی نویسی را صرفاً، یک سرگرمیِ صرف دانست، بلکه باید آن را محصول شرایط اجتماعی خاصی دانست که یکی از مهم ترین ابزار شناخت جامعه است.
از آنجایی که در زمینه پاورقی مطالعات زیادی صورت نگرفته، این پایان نامه بر آن شد تا: موضوع مطالعه ی خود را بر روی پاورقی نویسی با رویکرد به کتاب پنجره ی فهیمه رحیمی متمرکز کند.
پاورقی ها داستان های جذابی بودند که در حاشیه ی روزنامه ها به صورت روزانه یا هفتگی و سریالی به چاپ می رسیدند. اما مکتب های ادبی جدید و ورود دیدگاه های بیرون از ادبیات به داخل ادبیات نشان داد که این آثار قابلیت بررسی روان شناسی، جامعه شناسی، نشانه شناسی و زبان شناسی و… را دارند.مهم ترین موضوع پاورقی ها مسایل عاشقانه و پلیسی بود.
 از میان پاورقی نویسان می توان به فهیمه رحیمی اشاره کرد. وی متولد 1331 در شهر تهران است و با تقریبأ 30 اثر در این زمینه رکوردار فهرست پاورقی نویسان ایران به لحاظ چاپ و فروش می باشد.

کلید واژه: پنجره، پاورقی نویسی، فهیمه رحیمی، داستان، داستان عامه پسند


فهرست مطالب

عنوان    صفحه
Contents
چکیده    5
فصل اول    6
کلیات تحقیق    6
1-1 مقدمه    7
1-2 بیان مساله    8
1-3 سوالات تحقیق    9
1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق    9
1-5 پیشینهی تحقیق    9
1-6 اهداف تحقیق    10
1-7 فرضيه‌های تحقیق    10
1-8 تعاریف واژههای کلیدی    11
1-9 حدود و قلمرو تحقیق    12
1-10 روش تحقیق    12
فصل دوم    13
مبانی نظری    13
2-1 مقدمه    14
2-2 معنای لغوی و اصطلاحی پاورقی    14
2-3 پاورقی در اروپا    16
2-4 ریشهی پاورقی در ایران    19
پاورقی در اصل به عنوان وسیلهای برای سرگرمی شناخته شده است. سرگرمی در طول اعصار گذشته یکی از راههای ارتباط اجتماعی بوده است. یکی از شیوههای سرگرمی در تمام تمدنها “نقالی” بوده است و وسیلهای برای ارتباط جمعی و سرگرم کردن مردم. همچنین از جمله راههایی بوده که مردم با آن افسانههای ملی و اسطورههای قهرمانی را میشناختند. « در حقیقت پدرِ اصلی پاورقی و نیای بزرگ سریال‌های تلویزیونیست» (همان: 331). نقالی که به عنوان شیوهای برای بیان یک داستان و ماجرا در بین جمعیتی به کار برده میشد بسیار به پاورقی شباهت دارد چون هر دو فارغ از اجبار مخاطب به تفکر برای سرگرم کردن و برانگیختن احساسات او تلاش میکردند.    20
2-5 بافت اجتماعی-تاریخی پیدایش پاورقی    24
2-6 ویژگی پاورقی    27
2-7 عناصر داستان پاورقی    32
2-7-1 طرح پاورقی    32
2-7-2 توصیف    33
2-7-3 تعلیق    33
2-7-4 حادثهپردازی    34
2-7-5 شیوهی روایت    35
2-7-6 زاویهی دید    36
2-7-7 بحران، اوج، گره    36
2-7-8 شخصیت و شخصیتپردازی    37
2-7-9 لحن و نثر    38
2-7-10 احساساتگرایی    39
2-7-11 کشمکش    39
2-7-12 پندآموزی    39
2-7-13 پایان خوش    40
فصل سوم    41
شرح حال، معرفی آثار، خلاصه داستان    41
1-3 شرح حال    42
2-3 آثار    50
3-3 معرفی کتاب پنجره    51
4-3 خلاصه داستان    52
فصل چهارم    100
کتاب پنجره    100
4-1 ویژگیهای کتاب پنجره    101
4-2 عناصر داستان    102
فصل پنجم    119
نتیجه گیری و پیشنهاد    119
5-1 نتیجهگیری    120
5-2 پیشنهاد    121
فهرست منابع:    122


معنای لغوی و اصطلاحی پاورقی

«پا» در پاورقی احتمالأ مانند «پا» در پانوشت و پای ماچان به پایین اشاره می کند و در این کلمات به این معنا مدنظر قرار گرفته شده است. پاورقی همان طور که از اسمش پیداست، نوشته ای بود که در پایین نشریات به صورت سلسله ای نوشته و چاپ می شد. کلمه ی پاورقی در فرهنگ های فارسی نیز وارد شده است. در فرهنگ آنندراج و فرنودسار (فرهنگ نفیسی) پاورقی اگرچه در معنای اصطلاحی امروز به کار نرفته است اما در معنای لغوی اش به نوشته هایی اطلاق شده است که در پایین صفحه-های کتاب ها می آمده و تأیید کننده ی معنایی است که از لغت پاورقی بیان شد.
1-کلمه پاورق و پاورقی در فرهنگ های فارسی:
«قدیمی‌ترین فرهنگی که در آن به واژه‌ی “پاورق” اشاره شده است فرهنگ آنندراج‏ است که ذیل این واژه می‏نویسد: پاورق. به واو. ف کلمه‏ای که پایین صفحه‌ی کتاب می‏نویسند مطابق سرِ صفحه‌ی آینده و آن‏ را در عرف رکابک گویند.
گوشه‏گیر اوراق گردون را برد چون پاورق       پاورق سازد درست اوراق را گر ابتر است‏
و پس از این فرهنگ نوبت به فرنودسار (فرهنگ نفیسی) می‏رسد که این کلمه را در همان‏ معنا به کار برده است » (الهی،1377: 330).
علامه علی اکبر دهخدا نخستین کسی ا‏ست که در فرهنگ لغت خود در بیان معانی «پاورقی» معنی مورد نظر ما در این تحقیق را بیان کرده است: «… قصه و جز آن‏که در قسمت ذیل‏ اوراق روزنامه نویسند. . . آنچه در ذیل صفحه نوشته شود و چون شرح و تعلیق» (دهخدا،1338: ج13). دکتر محمد معین نیز در فرهنگ فارسی خود هم معنای این کلمه را مانند فرهنگ آنندراج آورده و هم مانند علامه دهخدا معنی مورد نظر ما در این تحقیق را ذکر کرده است (معین،1384: ج1). این گونه به نظر می رسد که علامه دهخدا و بعد دکتر معین با توجه به تعریف این کلمه در فرهنگ لغت های فرانسه این کلمه را به فارسی ترجمه کرده اند. « هر دو تن، کلمه‌ی پاورقی را معادل فارسی واژه‌ی (Feuilleton) قرار داده‏اند و نیز به قرینه، همان معنی فرانسه را که شامل بخشی از یک مطلب، یک مقاله یا یک داستان در ذیل صفحات یک نشریه‌ی ادواری‏ست برای آن در فارسی برگزیده‏اند. با گذشت زمان معنای شرح و حاشیه از معنای پاورقی تفکیک شد، چنان که امروز شرح و حاشیه را “پانویس” و “زیرنویس” می‏گویند در برابر ترکیب انگلیسی (Foot Note) » (الهی،1377: 330).

پاورقی در اروپا

پرداختن به مقوله ی پاورقی نویسی بدون اطلاع از سوابق آن در اروپا و به خصوص فرانسه امکان پذیر نیست چون بسیاری از پاورقی های معتبر و معروف به زبان فرانسه نوشته شده اند.
پاورقی در اروپا محصول وضعیت خاصی است. بنا به گفته ی مورخین ادبیات اروپایی، انقلاب صنعتی اروپا و انقلاب کبیر فرانسه باعث آشنایی مردم با ادبیات شد و پاورقی  در همین زمان به وجود آمد. هر چقدر که مردم باسوادتر می شدند، نیاز به تولید آثار خواندنی بیشتر می شد. « مؤلفین کتاب “ادبیات و زبان” تذکر می دهند که: در شب انقلاب فرانسه تنها 37 درصد از مردم قادر بودند که نام خود را بنویسند و عده ی کسانی که  فقط می توانستند بخوانند افزون تر از تعداد کسانی بود که نوشتن می دانستند. بنابراین این رمان وضعیت عمومی خواندن را عوض کرد. رمان ها برای بورژواهای مرفه غالبأ از سوی بورژواها یا اشراف تهیدست نوشته می شد» (همان: 549).

ریشه پاورقی در ایران

موضوع پاورقی‏نویسی در تحقیقات ادبی و تاریخ ادبیات ایران جایگاهی خاص نداشته است و هر کس که در زمینه ی آن سخن گفته در خلال بیان ویژگی های داستان نویسی گوشه چشمی هم به پاورقی  داشته و اشاراتی بسیار اندک در مورد آن کرده است.
بررسی این نوع کار ادبی-روزنامه‏ای در ایران از چند منظر مهم است: یکی این که پاورقی نویسی به دلیل زبان ساده ای که دارد توجه خوانندگان را جلب کرده و باعث جذب خواننده می شود و این ویژگی از جهت این که کتاب خوانی در ایران امری همگانی نیست، بسیار مورد توجه است. خواندن پاورقی  علاقه به خواندن را در مردم گسترش می دهد. چه کسانی که فقط  خواننده ی پاورقی  هستند و چه کسانی که خواننده ی حرفه ای کتابند و از پاورقی خوانی شروع  کرده اند. دیگر این که در طول سالیان درازی پاورقی ها مورد توجه بسیاری از مردم بوده و با مطالعه در مورد پاورقی نویسی می توان جامعه ی آن روز کشور و سطح توقع مردم از داستان را مورد بررسی قرار داد.
اما تحقیق در مورد پاورقی نویسی در ایران با مشکلاتی نیز مواجه است. که از اصلی ترین مشکلات می توان به این نکات اشاره کرد:
-پیدا کردن پاورقی هایی که در مطبوعات ایران چاپ می شد و برخی به صورت کتاب درآمده و بعضی هم هرگز کتاب نشده است.
-عدم دسترسی به دوره  های کامل مطبوعات فارسی که شامل پاورقی های گوناگونند و هیچ کجا به طو کامل گردآوری نشده اند که بتواند مورد پژوهش علمی قرار گرفته شود.

بافت اجتماعی-تاریخی پیدایش پاورقی

از دوره ی مشروطه (1300-1285) عوام مردم بیشتر مورد توجه نویسندگان قرار گرفتند و زبان ساده و عوام فهم و محاوره ای مردم را در آثار خود به کار بردند.   
ریشه ی پیدایش داستان های عامه پسند ایرانی در پاورقی هایی است که در نشریات به چاپ -رسیده اند. « نخستین نمونه ی این ادبیات را می توان ترجمه ی آثار عامه پسند خارجی (آثار ژول ورن) دانست.
در سال 1310 چاپ جزوه های ارزان قیمت و انتشار داستان هایی از این دست بازار آن ها را رونق بخشید. نویسندگان علاوه بر زبان ساده ی داستان ها به زندگی عامه و موضوعات مورد علاقه ی آن ها نیز توجه نشان دادند که خود باعث رواج رمان های عامه پسند شد» (صفایی،1388: 111).
مابین سال های 1300 تا 1320 ادبیات کارگری رواج یافت و ادبیات داستانی که با تکیه بر خیال و واقعیت نوشته می شد، از همین دوره شکل گرفت.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.