پایاننامه ارشد ادبیات اهمّیّت بازتاب قَداسَت فال استخاره ادبیّات منظوم

۱۷۰ هزار تومان ۱۲۰ هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پایاننامه ارشد ادبیات اهمّیّت بازتاب قَداسَت فال استخاره ادبیّات منظوم با ایمیل sellthesis@gmail.com در ارتباط باشید


پایاننامه کارشناسی ارشد اهمّیّت بازتاب قَداسَت فال و استخاره درادبیّات منظوم


پایاننامه ارشد ادبیات اهمّیّت بازتاب قَداسَت فال استخاره ادبیّات منظوم


چکیده

«فال» واژه ی عربی است،به معنی خوش بینی و تفأل به نیکی و ضد«طَیره»(شوم)است.و درفرهنگ لغت به معنی شگون، طالع، بخت، پیش بینی خوش بینانه و به دل نیک آوردن است.برخی فال را به عنوان «علم فال» دانسته اند. منشاء فال از پیشگویی است. درزمان گذشته بسیاری معتقد به نیروهای ماوراءالطبیعه بوده اند. وآنهارا در تعیین سرنوشت و آینده خود موثر می دانستند، این اعتقاد نه فقط دربرخی قشرِمحروم و بی سواد بلکه بین برخی طبقه حاکم و اشراف که امورحکومتی و ادارۀکشور رابه عهده داشتند؛ رواج داشت. باگذشت زمان، تاثیر اوضاع کواکب بر زندگی حال و آینده در اندیشه برخی ، به باور اجتماعی تبدیل شده است. در دین اسلام به «فالِ نیک زدن» سفارش شده است. از آنجایی که شاعران هردوره ایی جزو قشرِ دانشمند و زبان گویای جامعه محسوب می شوند. این روندِ فکری درلابلای آثارشان جای-گرفته و امروزه باگذشت زمان، انعکاسِ قَدَاسَتِ« فال» و«استخاره» باهمان، بارمعنایی کهن، در اشعاربرخی از شاعران مُتداول است. این پایان نامه، نخست، به تبیین و تشریح فال و مشتقّات آن، چون: «پیشگویی»،«طالع»،«تَطَیُّر» و«استخاره» ازلحاظ لغوی و مفهومی پرداخته است. سپس با بررسی اندیشۀشاعران درادبیّات منظوم فارسی به این نتیجه رسیده است که با وجود همۀ اختلافات میان منکران و معتقدان این اندیشه، شاعران فرهیخته ایی، چون: رودکی، فردوسی، خاقانی، نظامی، مولانا، سعدی، حافظ، مشیری، نادرپور و. ازجمله افرادی هستند، که به اهمّیّت قَدَاسَت فال وپیشگویی، معترف بوده اند. ودر آثار خود به این رویکرد فکری، نظری مثبت داشته اند.                        
کلیدواژه ها: فال، پیشگویی، استخاره، طالع، تَطَیُّر، قَدَاسَت و ادبیّات منظوم فارسی
 


فهرست مطالب

چکیده                    1
فصل اول : کلّیات
1-1-    مقدمۀ تحقیق                   2
1-2- بیان مسئله                   4
1-3- سوالات تحقیق                  6
1-4-پیشینه تحقیق                   6
1-5-اهداف وضرورت تحقیق                 7
1-6- فرضیه های تحقیق                 7
1-7- روش تحقیق                   7
1-8- تعاریف واژه های تحقیق                7
1-9- حدود و قلمروتحقیق                 8
فصل دوم : موضوع تحقیق
2-سیرپیشگویی                   10
2-1- علم ستاره شناسی ونقش ان در حوادث            12
الف) اخترشناسی تفألی                  13
ب) اخترشناسی زایچه ایی                 13
2-2- پیش بینی و پیشگویی                16
2-2-1- پیشگویی سیبولایی                17
 2-2-2-پیشگویی هیستاسپ                17
2-2-3- پیشگویی گشتاسپ                17
2-2-4- پیشگویی جاماسپ                17
2-2-5- پیشگویی نوستراداموس               19
2-3- پیشینه فال                  20
2-3-1- فال نیک                  22
2-3-1-1- راه های رهایی از فال بد               24
2-3-2- تنوّع فال در باور اجتماعی               25
2-3-2-1- فال حافظ                 30
2-4- طالع                    36
2-4-1- پیشینۀطالع بینی                 37
2-4-2-انواع طالع بینی                 38
2-4-2-1- طالع بینی خورشیدی               38
2-4-2-2-طالع بینی چینی                38
2-4-3- تأثیر صور فلکی و بروج بر سرنوشت             39
2-4-4-ابزار طالع بینی                  42
2-5- بخت                    44
2-6- استخاره                    45
2-6-1- انواع استخاره                  47
2-6-1- 1- نماز استخاره ذات الرقاع              47
2-6-1-2- استخاره تسبیح                 48
2-6-1-3- استخاره به قرآن                48
2-7- فال و استخاره از نظر سایر ادیان              49
2-7-1- فال نیک و استخاره در اسلام              50
2-8- امثال و حِکمِ فال واستخاره               53
فصل سوم: حوزۀ تحقیق
3- شرح و احوال و آثار شاعران برجسته              55
3-1- رودکی سمرقندی                
3-1-1- سبک رودکی                  56
3-1-2- آثار رودکی                  57
3-2- فردوسی طوسی                 58
3-2-1- سبک فردوسی در شاهنامه              58
3-2-2- تأثیر کواکب در اندیشه فردوسی             58
3-3- ناصر خسرو قبادیانی                 60
3-3-1 -سبک و شیوه ی سخن ناصر خسرو             61
3-3-2 –نجوم و ناصر خسرو                62
3-3-3- آثار علمی و ادبی حکیم قبادیانی             62
3-4- سنائی غزنوی                  63
3-4-1- سبک سنائی                  63
3-4-2- آثار حکیم سنائی                 64
3-5- خاقانی شروانی                  65
3-5-1-سبک وشیوۀ سخن خاقانی               66
3-5-2- آثار خاقانی                  66
3-6-حکیم نظامی گنجوی                66
3-6-1- سبک نظامی                  67
3-6-2-آثار نظامی                   68
3- 7- مولانا                    68
3-7-1- سبک مولانا                  69
3-2-7-2- آثار مولانا                  69
3-8- سعدی شیرازی                  70
3-8-1-سبک سعدی                  71
3-8-2- آثار سعدی                  71
3-9- نَزاری قُهستانی                  72
3-9-1-آثار نَزاری                  72
3-10-حافظ شیرازی                  73
3-10-1- سبک شعری حافظ                73
3-11- جامی                   75
3-11-1- سبک جامی                 76
3-11-2- آثار جامی                  76
3-12- محتشم کاشانی                 77
3-12-1- شیوۀ سخن محتشم                77
3-12-2- آثار محتشم                 78
3-13- وحشی بافقی                  78
3-13-1-سبک وشیوۀ سخن وحشی              79
3-13-2-آثار وحشی                  79
3-14- بیدل دهلوی                  80
3-14-1- سبک دهلوی                 80
3-14-2- آثار دهلوی                  81
3-15- قآآنی                    81
3-15-1- سبک وبیان قآآنی                82
3-15-2- آثار قآآنی                  82
3-16- ملک الشعرای بهار                 83
3-16-1- سبک شعر ی بهار                83
3-16-2- ویژگی های شعری پارسی در دوره ی مشروطه          84
3-16-3- آثار ملک شعرای بهار                84
3-17- شهریار                   84
3-17-1- آثار شهریار                  85
3-18- فریدون مشیری                 85
3-18-1- سبک مشیری                 86
3-18-2- آثار مشیری                 86
3- 19 –نادر نادر پور                  87
3-19-1- سبک نادرپور                 87
3-19-2- آثار نادر پور                 88
فصل چهارم : داده های تحقیق
4-تجلّی فال واستخاره در شعر فارسی              89
4-1- خاستگاه فال و استخاره                91
4-2- پیشگویی، اولین گام تفأل               92
4-2-1- عوامل پیشگویی                 93
4 -2-2- ستاره شناسی ، نماد پیشگویی              94
 4-3-شیوه های پیشگویی باعلم ستاره شناسی            99
4-3-1- اختر شناسی تفألی                99
4-3-2-اختر شناسی زایچه ایی ( طالع بینی )            101
4-4- بخت                    112
4-5- مُروا و مُرغوا در اشعار                115
4-6- اقسام فال درشعر                 117
4-6-1-فال های روزهای هفته               117
4-6-2- فال زدن به تولّد و مرگ               118
4-6-3- فال زدن به جانداران ( جغد ، کلاغ، کرم وشتر)            121
4-6-4- فال های اشیاء                    123
4-6-4-1 فال آینه                     125
4-6-4-2 فال شانه                     126
4-6-4-3 فال نخود                    126
4-6-4-4 فال خاک یا ماسه                  126
4-6-4-5 فال نامه                     127
4-6-1-5-سایر فال ها ( فال گل ، شعله یا آتش ، حباب )            127
4-7- تأکید شاعران برفال نیک               129
4-8- فال های پُر کاربرد در اشعار              133
4-8-1- فال مُصحف یا «استخاره »              133
4-8-1-1- فال تسبیح                 137
4-8-2- «فال حافظ »                 138
4-8-3- فال اعضای صورت                140
4-8-3-1- فال چهره                  140
4-8-3-2- فال « چشم و گوش»               144
4-8-3-3- فال « اشک»                 145
4-8- 4- فال دست یا کف بینی               145
4-8- 5- طالع بینی                  146
4-9-فال و استخاره در اندیشۀ شاعران             149
فصل پنجم : نتیجه
5- نتیجه گیری                   154
منابع                     157


سیر پیشگویی

اولین گام ِ باخبر شدن از آینده، پیش بینی وپیشگویی است و این باور، ذهن انسان را به سوی آسمان، کهکشان و ستاره های درخشان سوق می دهد.«کهن ترین علم طبیعی، دانش نجوم است. بابلی ها و یونانی ها در توسعه و گسترش آن بیش از فیزیک وشیمی و فنآوری کوشیدند.»( واندروردن،1372: 1) در ایران تا میانۀ قرن سوم هجری از واژه های پیشگویی مانند«مُروا یا فال خوش » و مُرغوایا فال بد و ناخوش » استفاده می شده ، سپس « فال » ،«طالع» و « استخاره » جایگزین آنها شده اند .
در اصل مباحث علوم اختر شناسی و بروج به یونان باستان و هیأت بطلمیوس و اندیشه های صابئین برمی گردد وازآنجاوارد نجوم اشکانی وساسانی شده است. «وقتی که به شاهکار بطلمیوس منجّم بزرگ مصری یونانی الاصل یعنی کتاب «مجسطی» که به سال 140 میلادی نوشته شده است، روبرو می شویم، گویی به جهان دیگر گام می گذاریم. و یا کتاب اربعۀ او جدول های اختر شناسی را منتشر ساخت.»( همان ،2) پس از اسلام وباآغازنهضت ترجمه وآشنایی مسلمانان باکتابی منسوب به «هرمس»،ترجمۀفرزندان «نوبخت اهوازی»ازکتب پهلوی به عربی وکتاب«مجسطی»و هم چنین تلاش های دانشمندان ایرانی و اسلامی، ابراهیم بن فرازی، ابومعشربلخی، احمدسجزی، خالدبن عبدالملک مرورودی و محمّدبن موسی خوارزمی این علم پیشرفت چشمگیری داشته است.«در این میان، مسلمانان و بخصوص ایرانیان درتوسعه وتکامل این علم، سهم موثری داشته اند و درحقیقت آنها را می توان پایه گذاران ستاره شناسی مدوّن و علمی به حساب آورد، نام رصد خانه های مراغه ومنجّمان دانشمندی چون: ابوریحان بیرونی، عبدالرحمّن صدفی و خواجه نصیرطوسی همواره درتاریخ علم نجوم به جای خواهد ماند.»( میتون،1365 :8)


علم ستاره شناسی ونقش آن در پیش بینی حوادث

علم ستاره شناسی دردوران یونان باستان بسط وتوسعه یافته است به همین علت اسامی سیّارات رااز ادبیات یونان اقتباس کردند و مانیز امروز آنهارابه همین نام می شناسیم.« ازبین صور فلکی قدیمی دوازده تای آن، برای مردم شناخته شده است، زیرا این دوازده صورت فلکی به این سبب که مسیر خورشید، ماه وسیارات همیشه درداخل آن قراردارد، از اهمیّت زیادی برخوردارند .( میتون ،1365: 40) نمودار ستاره شناسی با هریک از این دوازده صورت فلکی شکل گرفته و به صورت یک چرخه درآمده است و نماین گر یک ماکت بسیار مشابه از طبیعت بشر است و هرکدام بطور مجزا خصوصیات یک فرد را بیان می کنند.
ستاره شناسان معتقدند؛ سیّارات منظومه شمسی دردوسطح متفاوت انرژی به جسم و روح ما منعکس می کنند. یکی درسطح بالا ودیگری در سطح پایین، که این میزان انرژی درهریک ازافراد متغیر است. به عبارتی دیگر تمام انرژی جهان در انسان ها قرار دارد. سیّارات یک میدان گستردۀ علم روان شناسی را تحت کنترل خوددارند اگر چه سطح ضمیر ناخوداگاه آن در حال گسترش است. چنانچه روانشناسان می گویند؛ هرچه ضمیر ناخودآگاه شما عمیق تر باشد. به همان نسبت در زندگی قدرت بیشتری بدست خواهید آورد. (لوریا بام ، 1378: 14- 15 )
علم ستاره شناسی وباخبر شدن از آینده در انسانهای پیشین علا قمند به علم نجوم بوجود آمده بود.
«در بهرام یشت، از دَهش های بسیار بهرام، این ایزد خداوندگار توانا بسیار یاد شده، و کهن ترین متن مکتوبی است که از سعد ونحس کواکب و علم نجوم و اثرعالم افلاک بر زمین و طبیعت و حوادث جاری وزندگی مردم درآن یاد شده است. استمرارچنین برداشت ها و عقایدی بود که سده های متوالی ادامه داشته و دانشمندان بزرگی چون؛ کویاجی و چولسُن به صورت های گـونـاگـون درآثـار خـود آن را انتقــال داده انــد و شــاعــران و سرایندگان ازاین جهت است که دراشعار خود از مریخ یا بهرام با صفاتی چون سلحشور،خنجر کش، خون آلود و . یادکرده اند. »(رضی، 1379 : 410- 16)
بیاورمی که نتوان شد زمکر ِ آسمــان ایمـن      به لعب زهره ی چنگی و مریخ سلحشورش
(حافظ، 1384 : 215 )
می آتش وکف دودبین ،آن کف سیم اندود بین     مریخ خون آلود بین ، بــرســرثـریـاریـختـه
 (خاقانی، 1374: 383 )
«در اختر شناسی باستان، رویدادها و حوادث توسط پیشگویان جنبه ی عمومی و همگانی داشت و موضوع آن در باره ی مسایل کشاورزی و طبیعی، خشک سالی و خوبی وبدی محصول و شیوع بیماری یا خوشی و کامروایی و بروز جنگ ها و جز این ها بود .» ( ک. ادی ، 1347: 107)

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است .