پایاننامه حقوق خصوصی ازدواج موقت قانون جدید حقوق ایران

۱۹۵ هزار تومان ۱۴۰ هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پاياننامه حقوق خصوصي ازدواج موقت قانون جديد حقوق ايران روی دکمه افزودن به سبد خرید یا با ایمیل زیر در ارتباط باشید

sellthesis@gmail.com

دانلود پایان نامه ارشد حقوق


پايان نامه كارشناسي ارشد حقوق خصوصي ازدواج موقت در حقوق ايران با تاكيد بر قانون جديد حمايت از خانواده


پاياننامه حقوق خصوصي ازدواج موقت قانون جديد حقوق ايران


چکیده

ازدواج موقت نهادی است که در فقه اسلامی به آن پرداخته شده و همچنين در قرآن کریم بدان اشاره گردیده که هدف اصلی آن کنترل غریزه جنسی در مسیر شرعی و صحيح بيان شده است و در مواقع عسرت و اضطرار پیشنهاد میگردد.قانون‌گذار ایران که به تاسی از فقه اسلامی به وضع قوانین می-پردازد ازدواج موقت را به رسميت شناخته است. در تحقیق حاضر که با عنوان ازدواج موقت در حقوق ایران با تاکید بر قانون جديد حمایت از خانواده مصوّب 91 مي‌باشد از روش توصیفی تحلیلی استفاده گردیده است و تمامی اهتمام خود را بر آن گذاشته که به بررسی جایگاه ازدواج موقت در ایران و به بررسی نقاط ضعف و قوت مواد قانونی مطرح شده بپردازد و در نهایت به این نتیجه دست یافتيم که قوانین مرتبط به ازدواج موقت بسیار ناقص و مبهم میباشد که نه تنها با اين اوصاف به عنوان راه حلی که جامعه را از تباهی و فساد نجات دهد استفاده نمیشود بلکه با این اهمال کاری و اغماض قانونگذار محترم به مشکلات عدیده جامعه مشکلاتی از قبیل اختلاف در نسب، اختلاط درنسب، پایمال گردیدن حقوق زوجین و.. می افزاید و در نهایت این امر منجر به تباهی کانون خانواده و جامعه می گردد از اين‌رو مي‌بايست با صرف وقت و هزینه بیشتر در جهت مطالعه همه‌ي جوانب ازدواج موقت به وضع قوانین جامع و واضحی در زمینه شرایط شکلی و ماهوی و آثار اين ازدواج و از همه مهمتر به ضمانت اجرای این موارد پرداخته شود. از سوی دیگر قانون جدید حمایت از خانواده با امعان نظر به این موضوع تغییراتی را تنها در زمینه ثبت ازدواج موقت ایجاد نموده که جای بسی امید می‌باشد اما باز هم ناقص است و میتوانست حداقل برای جلوگیری از مشکلات به تاسیس نهادی بیاندیشد که برای زوجین سند نکاحیه ای صادرنماید که قابلیت استناد در محاکم دادگستری را داشته باشد. در نهایت تا رسیدن به نقطه‌اي که بتوان در آن تمامی جوانب را مد نظر قرار داد راه زیادی باقی مانده است.

کلمات کلیدی: ازدواج موقت، آثار متعه، ثبت نکاح موقت، فرزند متعه، قانون حمایت از خانواده


فهرست مطالب

مقدمه    1
الف) بيان مسئله    2
ب) اهداف پژوهش    4
ج) سوالات اصلي پژوهش    4
د) فرضيه هاي پژوهش    4
ه) روش پژوهش    5
و) پيشينه پژوهش    5
ز) سازماندهي پژوهش    7
فصل اول: کلیّات
مبحث اول: مفاهیم و تقسیمات    10
گفتار اول: مفهوم نکاح    11
بند اول: مفهوم نكاح در فقه    12
بند دوم: مفهوم نكاح در حقوق موضوعه    13
گفتار دوم: انواع نكاح    16
بنداول: نکاح دائم    17
مبحث دوم: مباني و تاريخچه ازدواج موقت    19
گفتار اول: فلسفه ازدواج موقت    21
بند اول: مباني عام ازدواج موقت    22
بند دوم: مباني خاص ازدواج موقت    24
گفتار دوم: پيشينه ازدواج موقت در اديان    25
بند اول: قبل از اسلام    25
بند دوم: بعد از اسلام    27
بند سوم: ازدواج موقت در يهود    29
بند چهارم: ازدواج موقت در زرتشتيان    31
مبحث سوم: جايگاه ازدواج موقت در اسلام ودلايل مشروعيت آن    32
گفتار اول:جايگاه ازدواج موقت در اسلام    33
بند اول: ازدواج موقت در قرآن كريم    33
ج ) متعه و ازدواج در قرآن کریم    36
بند دوم: ازدواج موقت در سنت    40
بند سوم: ازدواج موقت از نظرفقها    45
بند چهارم: ازدواج موقت و عقل    47
گفتار دوم: ادله مشروعيت ازدواج موقت از نظر شيعه    50
بند اول: قرآن مجید    50
بند دوم: روایات    56
بند سوم: اجماع فقهاء شیعه:    60
گفتار سوم: ادلّه ی حرمت ازدواج موقت از نظر اهل سنت    60
بند اول: تحریم خلیفه دوم    60
بند دوم: مخالفت صحابه و تابعین    61
بند سوم: اجماع صحابه بر تحریم ازدواج موقت    63
بند چهارم: نسخ ازدواج موقت به آیات قرآن    65
گفتار چهارم: نقد و ارزيابي دلايل موافق و مخالف مشروعيت ازدواج موقت    68
بند اول: نقد مخالفين بر اساس آيات قرآن    68
بند دوم: نقد مخالفين ازدواج موقت با سنت    72
فصل دوم: پیشینه، جایگاه و شرایط ازدواج موقت در حقوق ایران
مبحث اول: پيشينه و جايگاه ازدواج موقت در نظام حقوقي ايران    75
گفتاراول: پيشينه درحقوق ايران    75
بند اول:‌ قبل از انقلاب    75
بند دوم: بعد از انقلاب    76
گفتار دوم:جايگاه ازدواج موقت در قوانين ايران    78
بند اول:‌ سن نكاح منقطع    78
بند دوم: اجازه ولي و مصلحت مولي عليه    80
بند سوم: حدود و قيود در ازدواج موقت    81
مبحث دوم: شرايط شكلي ازدواج موقت    83
گفتار اول:‌خواستگاري    83
گفتار دوم:‌ قصد انشاء درازدواج موقت    85
گفتار سوم: الفاظ درازدواج موقت    86
گفتار چهارم:‌ صيغه    87
گفتار پنجم: تعلیق درازدواج موقت    88
گفتار ششم: ثبت نكاح موقت    88
بند اول:پیشینة ثبت    89
بند دوم:‌ اهداف ثبت نكاح    89
بند سوم: ثبت نکاح در قانون حمایت خانواده    93
مبحث سوم: شرایط ماهوی ازدواج موقت    96
گفتاراول: ‌شرايط عاقد درازدواج موقت    96
گفتار دوم:طرفين ازدواج موقت    97
گفتار سوم: مدت در ازدواج موقت    98
بند اول: چگونگی مدت درازدواج موقت    98
بند دوم: تجدید مدت در ازدواج موقت    99
بند سوم: عدم ذکر مدت در نکاح منقطع    99
گفتارچهارم: مهر در ازدواج موقت    100
بند اول:‌اقسام مهر    100
بند دوم: شرايط مهر در ازدواج    101
بند سوم: تسليم مهر در ازدواج موقت    103
بند چهارم: تراضي مقدار مهر    103
بند پنجم: تملك مهر در ازدواج موقت    104
گفتارپنجم: احكام مهر در ازدواج موقت    105
بند اول: تقسيط مهر    105
بند دوم: تلف و عيب مهر    106
بند سوم: حق امتناع زوجه    107
بند چهارم: سقوط حق امتناع در نكاح موقت    108
گفتار ششم: شروط ضمن عقد    109
بند اول: شروط مفسد عقد    109
بند دوم: شروط صحیح عقد    110
بند سوم: شرط خيار در ازدواج موقت    111
فصل سوم: احکام و آثار ازدواج موقت و تحولات ناشی از
اجرای قانون جدید حمایت از خانواده
مبحث اول: آثار ازدواج موقت    114
گفتاراول: حقوق و تكاليف زوجين    116
بند اول: حسن معاشرت    116
بند دوم: تشييدمباني خانوادگي وتربيت اولاد    118
بند سوم: رياست خانواده    121
بند چهارم: نفقه    123
بند پنجم: توارث    127
بند ششم: وصیّت    130
گفتار دوم: عده در ازدواج موقت    131
بنداول: عده فسخ نكاح و بذل مدت و انقضاي آن    132
بند دوم: عده وفات    134
گفتار سوم: نسب فرزند حاصل از ازدواج موقت    135
گفتار چهارم: مقايسه آثار ازدواج موقّت با ازدواج دائم    136
بنداول: وجوه اشتراك    137
بند دوم: وجوه افتراق    139
مبحث دوم: انحلال ازدواج موقت    140
گفتار اول: فسخ نكاح    141
بند اول: خيار عيب    142
بند دوم: خيار تدليس    143
بند سوم: خيار تخلف وصف    144
گفتاردوم: انقضاي مدت    145
گفتار سوم: فوت    145
گفتارچهارم: بذل مدت    146
بند اول: شرایط صحت بذل    146
بند دوم: جايگاه بذل مدت در قوانين ايران    147
گفتارپنجم: مهر وانحلال نكاح موقت    148
بنداول: مهر در مورد فسخ    148
بند دوم:‌ مهر در مورد انقضاي مدت    149
بند سوم: مهر و بطلان عقد ازدواج موقت    149
بند چهارم: مهر زوجه در صورت فوت در نكاح موقت    149
بند پنجم: مهر زن در صورت عدم نزديكي تا انقضاي مدت    150
بند ششم: مهر در مورد بذل مدت پس از نزديكي    151
بند هفتم: مهر در مورد فوت    151
گفتارششم: استنكاف شوهراز دادن نفقه و انحلال عقد موقت    152
مبحث سوم: تحوّلات قانوني حمايت از خانواده در موضوع نکاح موقّت    153
گفتار اول: ازدواج موقت در قانون حمايت از خانواده    153
گفتاردوم:تفاوت قانون حمايت از خانواده با قانون خانواده گذشته درعقد موقت    156
نتیجه‌گیری و پیشنهادات
نتيجه گيري    159
منابع و مأخذ    163
ضمیمه: قانون جدید حمایت خانواده مصوب اسفند 1391    169


نکاح منقطع یا موقت یا متعه

در برخي از كتب فقهي آمده است: (‌حليت زنان با چهار چيز مي شود: نكاح دائم و منقطع، ملك يمين و تحليل ) علامه در تبصره و محقق در شرايع گفته اند: نكاح بر سه قسم است: دائم،‌منطقع،‌ملك يمين. در تحريرالوسيله نكاح را به دو قسم دانسته و نوشته است: النكاح قسمين: دائم و منطقع و كل منهما يحتاج الي عقد مشتمل علي ايجاب و قبول و….) در قانون مدنی ایران در ماده 1075 صراحتا نکاح موقت را چنین تعریف می نماید: “نکاح وقتی منقطع است که برای مدت معینی واقع شده باشد ” پس لذا چنین می توان اذعان نمود که نکاح موقت عقدی است که برای مدت معینی با تعیین مهریه ای مشخص بین زوجین مقرر می گردد.

تاريخچه ازدواج موقت

یکی از عمده ترین رخدادهای عصر حاضر که روز به روز توجه اندیشمندان جوامع بشری را، بیشتر به خود معطوف می دارد و به رغم گستره تبلیغات مسموم و همه جانبه دنیای کفر و استکبار و تلاش پیوسته آنان نسبت به دین زادیی همواره رو به توسعه است، جامعیت و نظام مندی و تفکر سیستمی در قوانین اسلام می باشد. از این رو بداهت و ضرورت خطاب‏های عام قرآن کریم چون «یا ایها الناس» و «یا بنی آدم» و «هذا بصائر للناس» و «هدی للناس و بینات من الهدی و الفرقان» در هیچ عصری به اندازه امروز برای بشر ملموس نبوده است.در محوريت موضوع بحث «ازدواج موقت» هم، نه از باب قیاس و استقراء، بلکه از جهت برهانی بودن احکام شرعی، ارزیابی دقیق نصوص روایی، استدلالات جامع و فرانگر ائمه معصومین، توجه دقیق از سوی ایشان به ابعاد مختلف موضوع، توجه و دقت لازم در جامعیت بیان این موضوع را می طلبد. خصوصاً اینکه سیره بزرگان دین و ائمه معصومین در بیان احکام، و موضوع مورد نظر ما بسیار کامل و حامل ظرایف و لطایفی است که گویای توجه همه جانبه این بزرگواران در تبیین این موضوع می‏باشد.

فلسفه ازدواج موقت

مسأله ازدواج موقت از نظر تئوریك كاملا پذیرفته شده، و نه تنها در اسلام بلكه برخى از متفكران بزرگ غربى، مانند راسل نیز یكى از راه‏هاى حل مشكل ازدواج دائمى دیررس در دنیاى كنونى را، پناه بردن به ازدواج موقت مى‏دانند. از نظر عملى نیز در نظام جمهورى اسلامى این مسأله مقبول افتاده، لیكن دید اجتماعى در این رابطه مشتمل بر نوعى خطاست. به عبارت دیگر متعه نیز نوعى ازدواج است، بنابراین هر فرد واجد شرایط، مى‏تواند از شخصى كه او نیز شرایط ازدواج موقت را دارا است خواستگارى كند و براى مدتى موقت مانند چند ساله دوران تحصیل، با وى ازدواج نماید. آنچه در این جا مشكل ایجاد نموده آن است كه غالب افراد، ازدواج موقت را با كامیابى آنى اشتباه گرفته‏اند و همین مسأله سبب شده كه این موضوع نتواند در جامعه ما جایگاه حقیقى خود را باز یابد. همچنین تبلیغات سوئى كه بیش از یك قرن در جامعه توسط غربگرایان انجام شده تأثیر نهاده و در ضمیر مردم رخنه كرده است. به گونه‏اى كه گاه روابط نا مشروع با تسامح نگریسته مى‏شود ولى به ازدواج موقت با دیدگاه دیگرى برخورد مى‏شود. براى حل این مشكلات مى‏بایستى تلاش فرهنگى و اجتماعى به صورت گسترده صورت پذیرد تا این جوانان از آسیب شیاطین مصون بماند.

ازدواج موقت از نظر فقها

دلیل سوم بر اثبات مشروعیت ازدواج موقت، اجماع و اتفاق فقهاء شیعه می باشند که در طول تاریخ، حتی یک نفر فقیه شیعه، بر خلاف آن فتوا نداده اند.
اجماع فقهاء شیعه بر مشروعیت ازدواج موقت به حدی است که جواز و حلّیت آن از ضروریات مذهب شیعه شمرده شده است و بدون شک، اجماع فقهاء شیعه، ناشی از اجماع اهل البیت (علیهم السلام) بوده است که مشروعیت ازدواج موقت را احیای سنّت پیامبر اکرم (صلّی الله علیه و آله) دانسته ضمن تأکید بر ترویج آن بقاء و استمرار مشروعیت ازدواج موقت را تا فرجام تاریخ و دامنه ی قیامت اعلام نموده است. روایاتی که از طریق اهل البیت علیهم السلام پیرامون مشروعیت ازدواج موقت در منابع شیعه وجود دارد در حد تواتر می باشد و از این رو، مشروعیت این ازدواج از ضروریات مذهب شیعه شمرده شده است و علمای شیعه (امامیه) بر حلّیت آن اجماع دارند. روایات شیعه، درباره ی ازدواج موقت، تنها در کتاب وسایل الشّیعه بیش از دویست(200) حدیث و در کتابهای فروع کافی و مستدرک الوسایل هر یک حدود 90 روایت و در بحار الأنوار روی هم رفته، نزدیک 100 روایت و در من لا یحضره الفقیه بیش از سی روایت و در تهذیب الأحکام 89 روایت درباره ی متعه وجود دارد که همگی آنها صراحت در مشروعیت آن دارد از طرفی بیانگر تأکید أئمّه ی معصومین (ع) بر انجام آن به عنوان یک سنت مسلّم اسلامی در جامعه می باشد.

ارزيابي دلايل موافق و مخالف مشروعيت ازدواج موقت

همانگونه كه بيان گرديد برخي از فقها مخالف ازدواج موقت بوده و برخي ديگر نيز موافق مي باشند، هريك از موافقين و مخالفين دلايلي را براي خود ارائه نموده اند كه در اين گفتار به نقد و بررسي آنها خواهيم پرداخت. عده اي از مخالفين دليل مخالفت خود نسبت به ازدواج موقت را نسخ به ايات قران كريم ذكر مي كنند و معتقدند كه آيه ازدواج موقت به بعضي از آيات منسوخ است و اين آيات عبارتند از: والذينهم لفروجهم حافظون، الا علي ازواج او ما ملكت ايمانهم فانهم غير ملمومين فمن ابتغي و راء ذالك فاولئك هم العادون يعني: و آنانكه نگهدارنده ناموس خود هستند مگر براي همسران يا بردگانشان زيرا ايشان مورد ملامت نيستند و هركس غير از اين را خواسته باشد از تجاوزكاران است. كساني كه مدعي نسخ آيه ازدواج موقت با تمثك به اين آيه شريفه هستند مي گويند مومن كسي است كه فقط با زوجه خود يا با ملك يمين عمل زناشويي انجام دهد و اگر با ديگران انجام داد او دشمن خداست و چون ازدواج موقت نه زوجه است و نه ملك يمين، پس كسي كه مرتكب عمل ازدواج موقت مي شود از دشمنان خدا خواهد بود.

جايگاه ازدواج موقت در قوانين ايران

پس از تصويب و ابلاغ براي اجراي ماده 1075، در خصوص ازدواج موقت، جايگاه ازدواج موقت به طور رسمي در حقوق ايران تثبيت گرديد و جايگاه آن نسبت به ازدواج دائم در قوانين ايران مشخص گرديد. كه در اين بين مي توان به احكام قانون مدني نسبت به آن اشاره نمود. اصول و قواعد در نكاح دائم و نكاح منقطع و وجوه مشترک آن دو همانست كه در قانون مدني ياد شده است. رئوس مسايل و شرايط نكاح منقطع، مدت و مهر، و احكام راجع به وراثت زن و ضمانت اجراي آنها در مواد 1075 الي 1077 ق. م آمده است. و ديگر موضوع نفقه و عده مي باشد كه از موضوعات مهم اين نكاح است

ثبت نکاح در قانون حمایت خانواده

در تمام نقاط کشور برابر م 1 ق. ازدواج و هم چنین دستور 7 آیین نامه متحدالشکل شدن ثبت ازدواج و طلاق مصوب 20/5/1311 ثبت نکاح اجباری بودو مرد وعاقدی که از اجرای این تکلیف خوداری می کردند به یک تا شش ماه حبس تادیبی محکوم می شدند. ولی نسبت به درستی نکاح ی که خارج از دفتر رسمی واقع می شد نباید تردید کرد زیرا در بند اول م 23 ق.ث ا آمده است که ارائه اقرارنامه رسمی مبنی بر وجود رابطه زوجیت برای ثبت آن در اسناد سجلی طرفین کافی است و این حکم به خوبی نشان میدهد که ثبت نکاح نه تنها در زمره شرایط صحت آن نیست حتی یگانه دلیل اثبات هم به شمار نمیاید. پیرو ماده 1 قانون مذکور شورای نگهبان نظریه ای شماره 1488- 9/5/63 را صادر نمود مبنی بر اینکه مجازات عاقد بر خلاف شرع می باشد ودرخصوص مجازات زوج نیز م 645 ق.م.ا مصوب 1375 فقط شوهری را که ازدواج دائم یا طلاق یا رجوع را ثبت ننما ید مستحق مجازات حبس تا یک سال دانسته است. بنابراین مطابق م مذکور و نظر فقهای شورای نگهبان اولا: عاقد از جهت انجام عقد غیر رسمی قابل تعقیب کیفری نیست ثانیا: زوجه در هیچ صورت مجا زات نمی شود ثالثا: در عقد منقطعه زوج به علت عدم ثبت ازدواج و یا عدم ثبت فسخ یا بذل مدت قابل تعقیب نمی باشد.

نسب فرزند حاصل از ازدواج موقت قانون جدید

در ازدواج دائم هیچکدام از زوجین بدون جلب رضایت دیگری حق ندارد از بچه دار شدن جلوگیری کند ولی در ازدواج موقت جلب رضایت دیگری ضرورتی ندارد اما ممکن است سوال شود که اگر در مدت ازدواج موقت بچه ای حاصل شود تکلیف این فرزندان چیست؟ فرزندانی که از این ازدواج متولد میشوند مانند فرزندان ازدواج دائم هستندیعنی شرعا و قانونا فرزند این پدر و مادر محسوب میشود و نفقه ی آنها بر پدر واجب است و از پدر و مادر هم ارث می برند.یکی از نقاط قوت قوانین اسلام است که اول تکلیف فرزندانی را که از ازدواج موقت حاصل میشوند را مشخص کرده است و فرموده فرزندانی که از این ازدواج متولد میشوند مانند فرزندان ازدواج دائم هستندیعنی شرعا و قانونا فرزند این پدر و مادر محسوب میشود و نفقه ی آنها بر پدر واجب است و از پدر و مادر هم ارث می برند.بنابراین این فرزندان هیچگاه احساس شرمندگی نخواهند داشت زیرا پدر و مادر آنها از راه قانونی و شرعی و براساس دستور الهی تن به چنین ازدواجی داده اند و هرگز کار خلاف شرعی نکرده اند.و همچنین اگر فرزندی از ازدواج موقت به وجود بیاید ازدواج ثبت می شود و کودک به رسمیت شناخته میشود و زوجه (مادر) می‌تواند با مراجعه به دادگاه خانواده و اثبات واقعه نكاح كه به تبع الحاق فرزند به پدر هم ثابت خواهد شد پدر را به گرفتن شناسنامه برای فرزند اجباركند.

ازدواج موقت در قانون حمايت از خانواده

در سال 1386 لایحه حمایت خانواده مطرح شد از همان ابتدا دو نکته درباره آن مطرح بود: یکی مسئله ازدواج مجدد در ماده 23 لایحه حمایت از خانواده بود که در نهایت هم به دلیل اعتراضاتی که وجود داشت حذف شد. اما قانون حمایت از خانواده بخش دیگری نیز داشت و آن هم نكاح موقت بود که اکثریت حقوقدانان انتظار داشتند که در این مورد هم قانونگذار پیش‌بینی‌هایی انجام دهد. چون شرایطی که بر نکاح موقت حاکم است به گونه‌ای است که راه گریز از قانون و راه از زیر مسئولیت شانه خالی کردن را به آسانی فراهم می‌کند. این نکته مورد اعتراض بود. البته نکاتی در این مورد پیش‌بینی شده بود؛ ولی در نهایت آن چیزی که در مجلس به تصویب رسیده است، نشان می‌دهد که قانونگذار از این بحث صرف نظر کرده است و به جز سه مورد که قبلا بیان شد، به هیچ‌وجه به این موضوع كه جایگاه نكاح موقت در نظام حقوقی ايران در كجا قرار دارد؟ نپرداخته است.اگر به صورت حقوقی به اين لايحه بنگريم، قانون حمایت از خانواده یك قانون تشریفاتی و شكلی است كه از عرف جامعه نشأت گرفته است و مشخص است كه قضاتی دست‌اندركار تهیه این قانون بوده‌اند و به تصویب آن كمك كرده‌اند.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.