پایاننامه ارشد اقتصاد آزادسازی قیمت انرژی بر شدت مصرف

100 هزار تومان 75 هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پاياننامه ارشد اقتصاد آزادسازی قیمت انرژی بر شدت مصرف روی دکمه سفارش خرید یا ایمیل sellthesis@gmail.com در ارتباط باشید

دانلود پایان نامه ارشد اقتصــاد


پايان نامه کارشناسي ارشد مهندسی صنایع سیستم اقتصادی بررسی اثرات آزادسازی قیمت حامل های انرژی بر شدت مصرف انرژی در صنعت برق کشور


پاياننامه ارشد اقتصاد آزادسازی قیمت انرژی بر شدت مصرف


چکیده

طی ده های اخیر، انرژی الکتریکی در کنار سایر عوامل تولید نقش تعیین کننده ای در رشد اقتصادی کشورها داشته و اهمیت آن هم چنان رو به افزایش است و وابستگی روز افزون صنایع به انرژی الکتریکی موجب تعامل این بخش با سایر بخش های اقتصادی شده و سرعت در روند رشد و توسعه ی اقتصادی را وابسته به سطح مصرف این انرژی کرده است، به طوری که طی دهه های اخیر، رشد اقتصادی جهان و روند صنعتی شدن، موجب افزایش تقاضا و مصرف انرژی در بخش صنعت شده است. موضوع شدت مصرف انرژی و آزادسازی قیمت حامل های انرژی یکی از مباحث مهم برای تمام سیاستگذاران و برنامه ریزان اقتصادی است. در صورتی که بتوان رابطه ای معنادار بین این دو متغیر یافت می توان از قیمت به مثابه یک ابزار سیاستی موثر کنترل و افزایش کارایی مصرف انرژی بهره گرفت. در این پژوهش سعی بر یافتن تاثیرات آزاد سازی قیمت حامل های انرژی بر شدت مصرف انرژی به خصوص صنعت برق می پردازد. یافته های پژوهش نشان داد که پس از آزادسازی قیمت حامل های انرژی از شدت انرژی کاهش می یابد، به طوری که بیشترین میزان کاهش در سال اول اجرای سیاست آزادسازی بوده و در سال های بعد، از میزان کاهش شدت انرژی کاسته شده است ولی تاثیر عوامل تولید بر شدت انرژی را به طور قطع نمی توان تعیین کرد و عوامل تولید اثر نامشخصی بر شدت مصرف انرژی دارد، در بعضی موارد باعث کاهش مصرف و در بعضی موارد موجب افزایش مصرف می شود.

واژگان کلیدی: آزاد سازی قیمت حامل های انرژی، شدت مصرف انرژی، صنعت برق، مدل‏های خود توضیح برداری، مدل تصحیح خطای برداری.


فهرست مطالب

عنوان           صفحه
1- فصل اول 1
مقدمه 2
1-1)شرح و بیان مسئله 2
1-2) اهداف پژوهش 3
1-3) سوالات و فرضیه‏های پژوهش 3
1-4) روش پژوهش 3
1-4-1) مدل خود توضیح برداری 4
1-5) جامعه آماری، روش نمونه‏گیری و حجم نمونه 6
1-6) تعريف مفاهيم و واژه هاي اختصاصي طرح 7
1-6-1) برق 7
1-6-2) آزاد سازی قیمت حامل های انرژی 7
1-6-3) شدت انرژی 7
1-6-4) الگوی خود رگرسیونی 8
1-6-5) الگوی تصحیح- خطا 8
2- فصل دوم 8
مقدمه 10
2-1) مفاهیم شدت انرژی 10
2-2) عوامل اصلی اثر گذار بر روی شاخص شدت انرژی 11
2-2-1) شدت انرژی در ایران و جهان 11
2-3) یارانه چیست؟ 12
2-4) انواع یارانه 13
2-4-1) تقسیم بندی یارانه ها بر اساس اهداف دولت در پرداخت آنها: 13
2-4-2) تقسیم بندی بر اساس مرحله ای که کالا یا خدمت مشمول یارانه می شود(تولید تا مصرف): 13
2-5) پيشينه پرداخت يارانه 14
2-6) تجربه‌هاي جهاني، براي اصلاح يارانه‌ها 15
2-6-1) لهستان 16
2-6-2) بلغارستان 16
2-6-3) چين 17
2-6-4) تركيه 17
2-7) آثار يارانه‌هاي انرژي 18
2-7-1) آثار اقتصادي پرداخت يارانه 18
2-7-2)آثار اجتماعي يارانه‌هاي انرژي 20
2-7-3) آثار زيست‌محيطي يارانه‌هاي انرژي 20
2-8) مروری بر مطالعات انجام شده 22
2-8-1) مطالعات انجام شده درباره اثرات آزاد سازی و هدفمند سازی یارانه ها 22
2-8-2) مطالعات انجام شده در باب شدت مصرف انرژی 23
2-8-3) مطالعات انجام شده در باب آزاد سازی و شدت مصرف انرژی 30
2-9) خلاصه فصل 32
3- فصل سوم 33
3-1) روش برآورد مدل 34
3-1-1) مدل خود توضیح برداری 34
3-1-2) تعيين وقفه هاي بهينه 36
3-1-3) تابع عکس العمل آني 37
3-1-4) روش همگرایی یوهانسون 40
3-1-5) مدل تصحیح خطا 41
3-1-6) الگو تصحیح خطای برداری 42
3-1-7) ارائه مدل 43
3-1-8) مبانی نظری مدل 44
3-2) مدل تحقیق 46
3-2-1) معرفی متغیرهای مدل 49
3-3) داده‏های پژوهش 50
3-3-1) داده‏های مدل 50
3-4) خلاصه فصل 50
4- فصل چهارم 51
مقدمه 52
4-1) خصوصیات آماری متغیرها 52
4-2) تعیین درجه جمعی متغیرها 53
4-3) تخمین مدل خود توضیحی برداری و تفسیرتوابع عکس العمل تحریک 57
4-3-1) انتخاب وقفه بهينه مدل 57
4-3-2) نتایج آزمون خود توضیحی برداری 58
4-3-3) بررسی توابع عکسالعمل تحریک 60
4-4) تخمین رابطه بلند مدت 63
4-4-1) استخراج بردارهای هم‏جمعی به روش یوهانسون – جوسلیوس 63
4-4-2) نرمالسازی بردار هم‏جمعی 65
4-5) برآورد الگوی تصحیح خطای برداری 66
4-6) خلاصه فصل 67
5- فصل پنجم 68
مقدمه 69
5-1) بحث و نتیجه‏گیری 69
5-2) محدودیت‏های پژوهش 70
5-3) پیشنهادات 71
6- منابع و مآخذ 72


تعریف شدت انرژی

شدت انرژی را می توان شامل دو مفهوم کاملا” مجزا از کارایی انرژی دانست:
کارایی در سیستم تولید و کارایی در “سبک و شیوه زندگی”
بهره وری صنعت در کشورهای در حال توسعه اغلب ناکارآمد است، در حالی که استاندارد زندگی در این کشورها پایین و مصرف انرژی از این جهت کم تر است. این کشورها سیستم های انرژی بر تولیدی و شیوه ی زندگی انرژِی اندوز (که تفاوت با صرفه جویی انرژی است) دارند.
در کشورهای توسعه یافته، بهره وری انرژی صنعتی بسیار بالا، و در مقابل، سبک زندگی مرفه، با تنوع بالای وسایل انرژی بر و نیز اتومبیل های زیادی وجود دارد. به عبارت دیگر، در کشورهای صنعتی سیستم های تولیدی “انرژی اندوز” و سبک زندگی “انرژی بر” است.
همراه با فرآیند توسعه سیسستم های تولیدی، گرایش به افزایش کارایی انرژی (و کاهش شدت انرژی) و سبک های زندگی گرایش به مصرف بالاتر انرژی (و افزایش شدت انرژی) دارند.
این دو اثر متضاد موجب شده است که هیچ رابطه ی خاص را در کل نتوان برای ارتباط سطح توسعه یافتگی و شدت انرژی، تعریف کرد.

عوامل اصلی اثر گذار بر روی شاخص شدت انرژی
سطح توسعه انسانی و یا سبک زندگی (این عامل منجر به افزایش شاخص شدت انرژی می گردد).
پیشرفت تکنولوژی های افزایش دهنده ی کارایی انرژی (این عامل منجر به کاهش شاخص شدت انرژی می گردد).
شرایط طبیعی
عوامل آب و هوایی (استفاده از سیستم های سرمایشی و گرمایشی)
وسعت جغرافیایی (لزوم جابجایی بیشتر و حمل ونقل بار)
بکارگیری شبکه های اطلاعاتی و مخابراتی و اینترنت (امکان برقراری ارتباط و کاهش جابجایی)
تغییرات در قیمت حامل های انرژی
عواملی نظیر جنگ، تحریم و…

تعریف یارانه

يارانه يكي از ابزارهاي حمايتي است كه براي مبارزه با عدم تعادل‌هاي اقتصادي خانواده اتخاذ مي‌گردد، اگر چه ممكن است خود موجبات اخلال در تعادل را نيز به وجود آورد. تفسيرها و تعاريف مختلفي از اين ابزار اقتصادي وجود دارد. به چند مورد از آن اشاره مي‌گردد:
يارانه از انواع پرداخت‌هاي انتقالي جهت جبران يا پرداخت قسمتي از قيمت كالا يا خدمات است. اين كار به منظور افزايش قدرت خريد مصرف‌كننده و يا افزايش توان توليدكننده و كنترل آثار منفي آن به مصرف‌كننده انجام مي‌پذيرد. دولت يا سازمان مباشر، اين كار را انجام مي‌دهد.
بنابراين يارانه، پرداخت قسمتي از هزينه‌هاي تمام شده يك كالا يا خدمات است كه معمولاً توسط دولت انجام مي‌شود.
تعريف ديگري كه از يارانه شده است عبارت است از: پرداخت مستقيم يا غيرمستقيم دولتي، امتياز اقتصادي يا اعطاي رجحان ويژه‌اي است به مؤسسات خصوصي، خانوارها و يا واحدهاي دولتي براي دستيابي به اهدافي كه دولت در نظر دارد.
هم‌چنين تعريف ديگر يارانه اين گونه است: يارانه كمك‌هاي مالي يا معادل آن است كه به يك خدمت داده مي‌شود؛ گر چه از نگاه سود، اين خدمت اقتصادي نباشد ولي از حيث رفاه عمومي لازم است از محل كمك‌هاي رايگان مالي تأمين شود كه دولت به دستگاه‌هاي تابعه خود به منظور كمك به يك خدمت عمومي مي‌دهد.

تجربه‌هاي جهاني، براي اصلاح يارانه‌ها

در دهه‌ي 1950 دولت‌ها پيش‌ران توسعه بودند. در اين دوره لازمه‌ي توسعه‌ي اقتصادي را، صرفاً سرمايه‌گذاري كلان فيزيكي مي‌دانستند. از دهه‌ي 1970 سرمايه‌ي انساني و پرداختن به آن هم مهم شد. بنابراين، از دهه‌ي 70 سياست‌هاي حمايتي اجتماعي از جمله سياست‌هاي يارانه‌اي در برنامه‌هاي توسعه كشورها قرار گرفت. بيشتر كشورها در آن زمان، يارانه‌ها را به صورت همگاني و عمومي پرداخت مي‌كردند. در دهه‌ي 80 بحران بدهي‌ها باعث شد اكثر كشورها براي اصلاحات در برنامه‌ي يارانه‌ها اقدام كنند. براي اين اصلاحات، خيلي از كشورها انتخاب خانواده‌هاي فقير را انجام داده‌اند. كشورهاي آمريكا، هندوستان، برزيل و اردن از اين جمله‌اند.
دولت‌ها عموماً برنامه يارانه‌هاي قيمتي را بر پرداخت نقدي ترجيح داده‌اند. در ادامه‌ي اين بخش، نخست به تجربه‌ي نحوه‌ي اصلاح يارانه‌ي انرژي در كشورهايي مي‌پردازيم كه از نظر ساختار اقتصادي، شباهت نزديكي با ايران دارند. كشورهايي كه سال‌ها از نظام برنامه‌ريزي متمركز پيروي كرده‌اند. در ادامه، تجربه‌ي كشورهاي مختلف در زمينه‌ي پرداخت يارانه‌ي آورده مي‌شود.

آثار اقتصادي پرداخت يارانه

يارانه‌هاي انرژي با تأثير بر هزينه و قيمت‌هاي كالاها و خدمات، مجموعه تغييرات پيچيده‌اي در اقتصادي از طريق تخصيص منابع به وجود مي‌آورند، به طوري كه داراي آثار اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي گسترده‌اي مي‌باشند كه كمي كردن اين آثار، بر حسب منافع و زيان‌ها بسيار مشكل است. آژانس بين‌المللي انرژي، ارزش در حال رشد اقتصادي از دست رفته در اثر يارانه‌هاي انرژي در 8 كشور بزرگ غير از كشورهاي سازمان همكاري اقتصادي (حدول 257 ميليارد دلار در سال) 7 درصد GDP برآورد نموده است. به هر حال بر اساس نوع يارانه‌ي پرداختي، يك يا چند زيان اقتصادي زير در كشور نمايان مي‌گردد:
1- پرداخت يارانه به مصرف و توليدكننده از طريق قيمت‌هاي پايين‌تر، باعث افزايش مصرف و كاهش شدت مصرف انرژي و كاهش كارآيي مصرف مي‌شود. به علاوه پرداخت يارانه به توليدكنندگان سبب كاهش رقابت‌پذيري و عدم انگيزه براي كاهش هزينه‌هاي توليد خواهد شد.
2- كاهش قيمت دريافتي توليدكنندگان حامل‌هاي انرژي، موجب كاهش بازده سرمايه‌گذاري و در نتيجه كاهش انگيزه سرمايه‌گذاري جديد مي‌گردد. اين امر ممكن است به استفاده از تكنولوژي‌هاي فرسوده منجر شود.
3- يارانه‌هاي مستقيم به شكل كمك و معافيت‌هاي مالياتي منجر به كاهش فشار مالي دولت مي‌شود، اما در زمان افزايش قيمت‌ها اين يارانه‌ها منجر به فشار بودجه‌اي به دولت مي‌گردد. در بلندمدت نيز پرداخت يارانه‌هاي غيرمستقيم كاهش رشد اقتصادي و درآمدهاي مالياتي را به همراه دارد.
4- اعمال قيمت‌هاي سقف و كف پايين‌تر از قيمت بازار، سبب كمبود و سهميه‌بندي مي‌گردند.

آثار اجتماعي يارانه‌هاي انرژي

آثار اجتماعي يارانه‌هاي انرژي بر اساس نوع يارانه متفاوت مي‌باشند. براي مثال پرداخت يارانه به سوخت‌هاي جديد و گرمايي، نظير نفت سفيد، گاز مايع (LPG)، گاز طبيعي و برق كه در كشورهاي در حال توسعه مرسوم است، از طريق افزايش دسترسي خانوارهاي فقير موجب افزايش سطح زندگي آنها مي‌گردد. در دنياي واقعي، يارانه‌ها به نفع كمپاني‌هاي انرژي و خانوارهاي شهري مي‌باشند و حتي گاهي اوقات فقرا از اين يارانه‌ها منتفع نمي‌شوند. در نتيجه، بيشتر يارانه انرژي به جاي اين كه قدرت خريد خانوارهاي فقير يا دسترسي جوامع روستايي به سوخت‌هاي جديد را از طريق قيمت‌هاي پايين‌تر افزايش دهد، به نفع خانوارهاي پردرآمد پرداخت مي‌گردد. زيرا:
اولاً، فقيرترين خانوارها ممكن است قادر به تقاضاي انرژي يارانه‌اي نباشند و يا در دسترس آنها نباشد، براي مثال خانوارهاي فقير روستايي به گاز طبيعي دسترسي ندارند؛
ثانياً، حتي اگر خانوارهاي فقير قادر به استفاده از يارانه انرژي باشند، به دليل پايين بودن مصرف آنها، بهره‌مندي آنها از يارانه كاهش پيدا مي‌كند. اما خانوارهاي پردرآمد به دليل مصرف بالا، از يارانه‌هاي بيشتري برخوردار مي‌شوند؛
ثالثاً، يارانه‌هاي مصرفي كه از طريق اعمال قيمت‌هاي كف و سقف پرداخت مي‌شوند، ممكن است منجر به كمبود و در نهايت جيره‌بندي مصرف شوند. در اين حالت برخورداري خانوارهاي پردرآمد و متوسط از يارانه‌ها بيشتر خواهد شد. به علاوه قيمت‌هاي كف در كشورهاي آسيايي و آفريقايي منجر به افزايش قاچاق سوخت شده است.

آثار زيست‌محيطي يارانه‌هاي انرژي

آثار زيست‌محيطي يارانه‌ي انرژي، بسيار پيچيده است و با توجه به نوع انرژي و طبيعت يارانه‌ها داراي اثرات مثبت و منفي هستند. يارانه‌هايي كه مصرف سوخت‌هاي فسيلي را تشويق مي‌كنند، براي محيط زيست بسيار زيانبار هستند. براي مثال مطالعه‌ي اخير سازمان همكاري اقتصادي نشان مي‌دهد، در صورت حذف يارانه‌ي سوخت‌هاي فسيلي تا سال 2010 دي‌اكسيدكربن به ميزان 6 درصد كاهش و درآمد 1/0 درصد افزايش خواهد يافت. مطالعه آژانس بين‌المللي انرژي در سال 1999 گوياي آن است حذف يارانه مصرفي در 8 كشور بزرگ غير عضو سازمان همكاري اقتصادي، مصرف انرژي و دي‌اكسيدكربن را به ترتيب 13 و 16 درصد كاهش و توليد ناخالص داخلي را 1 درصد افزايش مي‌دهد. اين ارقام براي ايران به ترتيب 5/47، 4/49 و 2/2 درصد مي‌باشد.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.