روانشناسی بالینی سبک‌ دلبستگی مهارت‌ مقابله‌ای طرحواره ناسازگار اولیه تاب‌آوری

110 هزار تومان 70 هزار تومان
افزودن به سبد خرید

جهت خرید و دانلود پایاننامه روانشناسی بالینی سبک‌ دلبستگی مهارت‌ مقابله‌ای طرحواره ناسازگار اولیه تاب‌آوری به ایمیل زیر در ارتباط باشید.

sellthesis@gmail.com


پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی مقایسه سبک‌های دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و تاب‌آوری درافراد مبتلا به سوء مصرف مواد با افراد غیر مبتلا


روانشناسی بالینی سبک‌ دلبستگی مهارت‌ مقابله‌ای طرحواره ناسازگار اولیه تاب‌آوری


چکیده

بدون ترديد مصرف مواد مخدر يكي از بزرگترين معضلات اجتماعي جوامع كنوني محسوب مي‌شود و كمتر كشوري را در جهان مي‌توان يافت كه از آسيب‌ها و معضلات آن درامان باشد(موسوی،1388). سوء مصرف مواد و وابستگی و اعتیاد به آن اختلالی پیچیده است که با علل و آثار زیستی، روانی، اجتماعی و معنوی همراه است. در هم پیچیدگی عوامل زیستی، روانی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی این گرفتاری و معضل را به یکی از پیچیده‌ترین مشکلات فردی، خانوادگی و اجتماعی تبدیل کرده است. امروزه اعتیاد یک مشکل سلامتی و بهداشت عمومی در سر تا سر جهان و در تمام کشورها محسوب می‌شود (زرین کلک، 1388).
هدف از انجام این پژوهش مقایسه سبک‌های دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و تاب‌آوری در افراد مبتلا به سوء مصرف مواد با افراد غیر مبتلا بوده است.جامعه آماری این تحقیق طبق آمار محاسبه شده 150 نفر بوده که شامل تمامی افراد مذکر مبتلا و غیر مبتلا به سوء مصرف مواد اپیوییدی شهر لار می‌باشد و حجم نمونه مورد پژوهش که از طریق جدول مورگان و فرمول کوکران محاسبه گردیده 108 نفر می‌باشد که شامل دوگروه 54 نفري است .گروه اول دربر گيرنده افراد بیماری است كه بین رده‌ی سنی 20 تا 60 سال قرار داشته و از ابتداي امسال براي درمان به كلينیك های شفا گستر و آیندگان واقع در شهر لار مراجعه کرده‌اند و گروه دوم شامل افراد سالم و غير مبتلا بوده که به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و تلاش گردید با استفاده از متغیرهای سن، جنس، سطح تحصیلات و… با گروه اول همتاسازی شوند. این بررسی به روش علی- مقایسه ای صورت گرفته و جهت جمع آوری داده ها از پرسشنامه های سبک‌های دلبستگی بزرگسالان کالینز و رید، مقابله با فشار روانی اندلر و پارکر، مقیاس تاب‌آوری کونور و دیویدسون و طرح‌واره ناسازگار یانگ بهره گرفته شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS18 استفاده گردید. نتایج حاصل نشان داد که: در سبک دلبستگی نزدیکی بین افراد سالم و معتاد تفاوت وجود دارد و این تفاوت در سطح 02/0 معنی‌دار است. اما طبق میانگین بدست آمده بین دو سبک وابستگی و اضطراب تفاوت معنی‌داری وجود ندارد. میانگین حاصل شده از پرسشنامه سبک‌های مقابله‌ای بیانگر این بود که در سبک مقابله‌ای مسأله‌مدار بین افراد سالم و معتاد تفاوت وجود دارد و این رابطه در سطح00/0 معنی‌دار است. اما در دو سبک مقابله‌ای دیگر یعنی هیجان‌مدار و اجتناب‌مدار این تفاوت معنی‌دار نیست.همچنین میانگین طرح واره های ناسازگار در بین این دو گروه تفاوت وجود دارد و این تفاوت درسطح 02/0 معنی‌دار است.مقدار نمره بدست آمده از پرسشنامه تاب‌آوری نیز نشان داد که بین افراد سالم و معتاد در این مقیاس تفاوتی وجود ندارد در نتیجه این رابطه معنی‌دار نمی‌باشد.

کلید واژه ها: سبک‌های دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه، تاب‌آوری، سوء مصرف مواد.


فهرست مطالب

عنوان صفحه

چکیده 1

فصل اول: کلیات 2
1-1- مقدمه 3
1-2- بیان مسأله 5
1-3- اهمیت پژوهش 11
1-4- اهداف پژوهش 14
1-4-1- اهداف کلی 14
1-4-2- اهداف جزئی 14
1-4-3- اهداف کاربردی 14
1-5- سؤالات پژوهش 14
1-6- تعريف متغیرهای پژوهش 15
1-6-1- تعریف نظری 15
1-6-2- تعریف عملی 15

فصل دوم:ادبیات وپیشینه پژوهش 17
2-1- مقدمه 18
2-2- اعتیاد و عوامل مؤثر بر آن 18
2-2-1- نظریه‌های سبب شناسی 19
2-2-1-1- نظریه ژنتیکی 19
2-2-1-2- نظريه روان‌پويشي 19
2-2-1-3- نظریه‌های رفتاری‌نگر 20
2-2-1-4- نظریه‌های شناختی 21
2-2-1-5- نظریه‌های رفتاري و شناختي رفتاري 21

2-3- دلبستگی 22
2-3-1- فرایند شکل‌گیری دلبستگی 24
2-3-2- انواع سبک‌های دلبستگی 25
2-3-3- اختلال‌های مرتبط با دلبستگی 26
2-3-4- عملكرد بيولوژيكي سيستم دلبستگي 26
2-4- مهارت‌های مقابله‌ای 28
2-4-1- انواع مهارت‌های مقابله‌ای 28
2-5- طرح‌وارههای ناسازگار اولیه 31
2-5-1- شکل‌گیری طرح‌وارهای ناسازگار 32
2-5-2- عملکرد طرح‌وارههای ناسازگار 33
2-5-3- طرح‌وارههای شرطی و غیر شرطی 33
2-6- تاب‌آوری 34
2-6-1- مدل‌های تاب‌آوری 35
2-6-2- ابعاد تاب‌آوری 36
2-7- ارتباط اعتیاد با متغیرهای پژوهش 37
2-8 – پیشینه پژوهشی 41
2-8-1- پژوهش‌های انجام شده در خارج از کشور 41
2-8-2- پژوهش‌های انجام شده در داخل کشور 45
2-8-3- جمع بندی پژوهش‌ها 50

فصل سوم:روش پژوهش 52
3-1- مقدمه 53
3-2- روش پژوهش 53
3-3- جامعه آماری 53
3-4- روش نمونه گیری و حجم نمونه 53
3-5- ابزار پژوهش 54
3-5-1- پرسشنامه‌ی سبک‌های دلبستگی بزرگسالان 54
3-5-1-1- ویژگی های روان‌سنجی 54
3-5-2- پرسشنامه‌ی مقابله با فشار روانی 55
3-5-2-1- ویژگی های روان‌سنجی 56
3-5-3- مقياس تاب‌آوری کونور و ديويدسون ( ٢٠٠3 ) 57
3-5-3-1- ویژگی های روان‌سنجی 57
3-5-4-پرسشنامه طرح‌واره ناسازگار یانگ 59
3-6- روش اجرای آزمون 60
3-7- روش تحلیل اطلاعات 60

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها 61
4-1- مقدمه 62
4-2- آمارهای توصیفی 62
4-3- آمارهای استنباطی 76
4-4- یافته‌های جانبی 80

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری 84
5-1- مقدمه 85
5-2- بحث و تفسیر نتایج 85
5-3- تبیین یافتهها 90
5-4- محدودیتهای پژوهش 92
5-5- پیشنهادات 93

فهرست منابع 94
Refrences 100
پیوست 101


1-1- مقدمه

سوء مصرف مواد يكي از مهمترين مشكلات عصر حاضر می‌باشد كه گسترده‌ي جهاني پيدا كرده است مشكلي كه ميليون‌ها زندگي را ويران و سرمايه‌هاي كلان ملي را صرف هزينه مبارزه، درمان و صدمات ناشي از آن مي‌نمايد. روزانه تعداد زيادي بر شمار مبتلايان اين مصيبت افزوده گشته و بر اين اساس عوارض آن كه شامل اختلالات جسمي، رواني، خانوادگي، فرهنگي، اقتصادي- اجتماعي می‌باشد؛ باعث از بين رفتن مرزهاي فرهنگي جامعه و به خطر افتادن سلامت رواني و اقتصادي بشر مي‌گردد. كشور ما به دلايل متعدد فرهنگي از قبيل باورهاي غلط و سنتي مردم و يا موقعيت جغرافيايي و هم جواري با دو كشور بزرگ توليد كننده داراي شرايط كاملاً بحراني و حساس می‌باشد و مبتلايان به اعتياد همه روزه باعث ايجاد خسارت سنگين اقتصادي و فرهنگي به جامعه مي‌گردند (مناجاتي وهمکاران،1382).
عوامل چندي ممكن است افراد را مستعد مصرف دارو بنمايد، از آن جمله است: پرورش يافتن در يك خانواده‌ي ناشاد، وجود والديني كه يا آسان‌گير هستند يا اينكه الگويي براي سوء استفاده از دارو فراهم مي‌كنند، تأثيرات دوستان، و ناهمنوايي اجتماعي با ادامه‌ي مصرف دارو وابستگي در شخص به وجود مي‌آيد كه خود نياز تازه‌اي مي‌آفريند كه بايد ارضا شود( اتكينسون ، اتكينسون و هيلگارد ،1995، ترجمه براهني و همكاران، 1378). طبق نظریه بالبی جدایی از منبع ایمنی بخش (مادر)، می‌تواند با گسستگی ارتباط فرد با دیگر افراد جامعه و گرایش او به سمت مواد مخدر به منظور فرار از ترس‌ها، اضطراب‌ها وپناه بردن به رویا و… ارتباط داشته باشد. با مطالعات بر روي كودكان پرورشگاهي مشخص شد كه دلبستگي در سال‌هاي اوليه زندگي يك نيازبیولوژیکی است. در مورد بزرگسالان اگرچه نياز به پيوند اجتماعي ديگر براي بقاء ضروري نيست، ولي در نبود پيوند صميمي، انسان در معرض طيف گسترده اي از بيماري‌هاي رواني و جسمي‌قرار مي‌گيرد، از قبيل ضعف دستگاه ایمنی، اقدام به خودکشی، سوء مصرف مواد و دیگر اشکال آسیب‌های روانی (موسوی، 1388). یکی دیگر از عوامل شخصیتی که ارزیابی آن در تبیین آمادگی به اعتیاد منطقی به نظر می‌رسد، سبک‌های مقابله با فشار روانی است. طبق نظر لازاروس مقابله،كوشش هاي شناختي و رفتاري براي مهار خواست‌هاي دروني و بيروني مخصوص است. لازاروس و همكاران (1974)، مقابله را به عنوان كوشش هايي جهت حل مسأله تعريف كرده اند كه توسط فرد زماني صورت مي‌گيرد كه الزاماتي كه او با آن‌ها روبه رو شده است بالاتر از آن چه تا به حال بوده باشد وهمچنين موجبات كاهش منابع سازگاري وي را فراهم آورده باشند. اما آن چه كه در كل استنباط مي‌شود، اين است كه مهارت‌هاي مقابله با استرس داراي مفهوم گسترده و مؤلفه هاي شناختي و رفتاري چندي است. به طور كلي مقابله به عنوان كوششي براي افزايش سازگاري فرد با محيط يا تلاش به منظور پيشگيري از بروز پيامدهاي منفي شرايط فشارزا توصيف شده است (ابراهیمی و همکاران، 1381). مداخلات روان‌شناختی اخیر در اعتیاد، نظیر پیشگیری از عود (مارلات و گوردن ،1985)، یا مصاحبه انگیزشی(میلر ،1985)، ریشه در تئوری یادگیری اجتماعی دارند. این رویکرد ها به وسیله این تئوری که رفتارهای اعتیادی به وسیله سیستم باور های سوگیرانه حفظ شده و هدف نهایی آن‌ها بازسازی شناختی است، حمایت می‌شوند. یانگ درسال 1990یک مدل طرح‌واره‌ای متمرکز بر محتوای اختصاصی آسیب‌پذیری شخصیتی ارائه کرد. مدل‌های بک و همکارانش و یانگ، هر دو بر اساس توصیف آدلر (1926)، از وجه اشتراک افراد، در جبران احساس بی کفایتی و نیز در اجتناب از موقعیت‌هایی است که احتمال دارد این طرح‌واره‌ها را فعال کنند. از آن‌جا که طرح‌واره‌ها اغلب در عمق شخصیت فرد جای گرفته‌اند و مثل الگوهای عادتی، سال‌ها وجود داشته‌اند، برخی افراد در کنار گذاشتن آن‌ها مشکل دارند(لیهی ، 2005؛ ترجمه فتی و همکاران،1387).
تا کنون شیوه‌های درمانی متعددی مانند روان‌کاوی، رفتار درمانی، گروه درمانی، دارو درمانی و غیره بر روی بیماران مبتلا به اختلال‌های اعتیادی صورت گرفته است، اما هر یک از این شیوه‌ها تا حدودی اثرگذار بوده‌اند و عود و بازگشت سوء مصرف مواد را همراه داشته‌اند و هزینه‌های متعددی را به فرد و جامعه تحمیل می‌کند. از همین رو اینکه به چه علت فرد معتاد پس از تلاش برای ترک دچار عود می‌شود همواره مورد سؤال بوده است و در خصوص سبب شناسی اعتیاد و ترک موفق و نا موفق اعتیاد عوامل مختلفی چون مسائل زیست شناختی، جامعه‌شناختی و روان‌شناختی مطرح است، اما به نظر می‌رسد پاسخ شخص به مواد اعتیادآور تلفیقی ناشی از عوامل مختلف فردی، خانوادگی واجتماعی باشد (خوش لهجه صدق و همکاران،1391).
مفهوم تاب‌آوری نیز یک چارچوب جدید را در زمینه پیشگیری از اعتیاد مطرح می‌کند. این رویکرد از مبدأ کاهش عوامل خطرساز محیطی(که زمینه ساز بروز رفتارهای ناسازگار و اختلالات روانی هستند)، به سمت تاب‌آوری و ارتقاء آن می‌باشد. در این چارچوب جدید، شناخت عوامل محافظت کننده محیطی، اصلی است که از آن می‌توان مانند سپری در مقابل اثرات زیان آور عوامل خطرساز استفاده کرد. به علاوه آگاهی و شناخت آسیب‌پذیری های فردی که تهدیدی برای تاب‌آوری به شمار می‌رود از اهمیت زیادی برخوردار است.تاب‌آوری به عنوان محصول تعامل عوامل فردی و محیطی و آن چه که در طی سال‌های رشد کودکی و نوجوانی در فرد شکل می‌گیرد و پرورش می یابد مطرح می‌گردد. تاب‌آوری می‌تواند با تقویت عوامل محافظت کننده در محیط کودک همراه با ارتقاء مهارت‌های زندگی و توانایی‌های شخصی وی توسعه یابد. نا گفته نماند که هر فرد می‌تواند در موقعیتی تاب‌آور و در موقعیتی دیگر غیر تاب‌آور باشد، که به کیفیت ارتباط فرد با عوامل خطر و عوامل محافظت کننده بستگی دارد(زرین کلک،1388).
در کل هدف از انجام این پژوهش مورد بررسی قرار دادن دو گروه از جمعیت مبتلا و غیر مبتلا به سوء مصرف مواد و مقایسه آن‌ها در چهار زمینه ی سبک‌های دلبستگی، مهارت‌های مقابله‌ای، طرح‌واره‌های ناسازگار اولیه و تاب‌آوری نیز می‌باشد.

مرور

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است .